Porcupine Tree / fot. D. Nitschke / oficjalna strona zespołu

Porcupine Tree


kraj: Wielka Brytania
gatunek: psychodeliczny rock, rock progresywny, metal progresywny
dekady: 1980, 1990, 2000
Brytyjska grupa rockowa spod znaku progresywnego rocka i metalu, choć w jej muzyce słychać także wpływy ambientu, krautrocka, trance’u oraz heavy metalu. Obecnie występują w składzie - Steven Wilson (wokal, gitary, fortepiano, klawisze, mellotron, banjo, sampler), Richard Barbieri (klawisze, fortepian, mellotron), Colin Edwin (gitara basowa) oraz Gavin Harrison (perkusja). Ich muzyczne fascynacje to między innymi Pink Floyd, Tangerine Dream, Opeth, Anathema, King Crimson oraz Rush.

Została założona w 1987 roku przez Wilsona w Hemel Hempstead, w angielskim Hertfordshire. Jako nastolatek, Steven był fanem nowej fali brytyjskiego heavy metalu , z czasem jednak odkrył muzykę lat 70. i rock progresywny, który popchnął go w kierunku brzmienia eksperymentalnego. Po latach rozsmakował się w twórczości takich artystów, jak Gojira, Mastodon, Neurosis, Meshuggah czy Opeth. Choć formacja, którą stworzył była początkowo artystycznym żartem, już dwa lata później powstał materiał „Tarquin's Seaweed Farm”, zarejestrowany na kasecie magnetofonowej. Choć wciąż w konwencji dowcipu – frontman przedstawił zmyślonych członków zespołu - Sir Tarquina Underspoona oraz Timothy’ego Tadpole’a – Jonesa, a następnie rozesłał taśmę wśród swoich przyjaciół. Muzyka spotkała się z umiarkowanym zainteresowaniem, ale Porcupine Tree otrzymało niedługo potem propozycję nagrania składanki będącej hołdem undergroundowym artystom psychodelicznej sceny muzycznej. W sumie trwało to wszystko osiemnaście miesięcy.

Podczas tego okresu – Wilson pracował nad nowym materiałem, który w 1990 roku ukazała się jako EP-ka „The Love, Death & Mussolini E.P.”, w niezwykle limitowanej serii… 10 egzemplarzy. Niedługo potem odbyła się premiera ich debiutanckiego krążka – „The Nostalgia Factory”. Wydana kompilacja kasety magnetofonowej oraz pierwszego mini albumu została zatytułowana „A Psychedelic Psauna”, a Wilson otrzymał propozycję podpisania kontraktu z wytwórnią Delerium.

W połowie 1991 roku światło dzienne ujrzał debiutancki, z prawdziwego znaczenia, album „On the Sunday of Life…”. Rok później wyszła jego reedycja w ekskluzywnym nakładzie tysiąca kopii.

Tymczasem inny projekt muzyczny Wilsona – No-Man zbierał bardzo dobre recenzje w brytyjskiej prasie, podpisał profesjonalny kontrakt z One Little Indian Records i dał mu okazję artyście do zajęcia się muzyką na poważnie.

W 1992 roku Porcupine Tree nagrało singiel „Voyage 34”, będący połączeniem ambientu i trance’u i przywodzący skojarzenia z twórczością The Orb oraz Future Sound of London. Muzykę określono żartobliwie „płynny rock”. Utwór by jednak zbyt długi, by pojawić się na antenie radiowej, ale na tyle dobry, by zebrać świetne recenzje undergroundowej sceny lat 90., wchodząc do zestawienia UK Independent Top 20.

Choć był nagrywany pod kątem kolejnego albumu „„Up the Downstair” (1993), to jednak ostatecznie nie pojawił się na nim, lecz został wydany samodzielnie. Prasa określiła to nowe wydawnictwo długogrające jako „psychodeliczny majstersztyk” i jedną z najlepszych płyt tamtego roku. Wilson konsekwentnie prezentował na niej fuzję dance i rocka, a także dwóch członków grupy – Richarda Barbieriego (z art rockowej formacji Japan) oraz Colina Edwina. Co wydawało się naturalną konsekwencją – sympatycy projektu zaczęli dopytywać się o ewentualną trasę koncertową i nie można ich było dłużej ignorować. Muzycy, wspomagani przez perkusistę Chrisa Maitlanda, ruszyli w trasę w grudniu 1993 roku.

Panowie znali się od dawna, słychać było między nimi artystyczną „chemię”, stąd kolejny album formacji – „The Sky Moves Sideways” oraz EP-ka „Moonloop”, wydane dwa lata później również można było wpisać na listę komercyjnych sukcesów. Płyta długogrająca szczególnie ucieszyła fanów progresywnego grania, osiągając brzmienie przywodzące na myśl grupę Pink Floyd z lat 90. Było w niej miejsce na ekspansywne pejzaże muzyczne, eksperymenty rockowe oraz przestrzeń typową dla gatunku. W takim oto stylu grupa zadebiutowała w Stanach Zjednoczonych, skupiając na sobie uwagę prasy po obu stronach Atlantyku. Promocji towarzyszyła europejska trasa po Wielkiej Brytanii, Holandii, Włoszech oraz Grecji.

We wrześniu następnego roku Porcupine Tree zaprezentowali swój nowy album „Signify”. Łączył w sobie kompozycje instrumentalne z partiami wokalnymi, a wszystko to wypełniała awangarda sennych melodii oraz mocnych akordów, podobna do typowej jam session. Płyta ugruntowała ich mocną pozycję w muzycznym światku undergroundu.

W marcu 1997 roku zagrali przez trzy noce z rzędu koncerty w Rzymie, które wydano jako „Coma Divine – Recorded Live in Rome”. Było to również pożegnanie z dotychczasową wytwórnią.

Cały następny rok muzycy spędzili w studiu, na pracy nad nowym materiałem, mimo, że formalnie nie byli związani z żadnym wydawnictwem. W marcu 1999 roku, do rąk fanów trafił ich nowy album „Stupid Dream”. Promowały go single – „Piano Lessons”, „Stranger by the Minute” oraz „Pure Narcotic”. Płyta została wsparta długą trasą koncertową, obejmującą Wielką Brytanię, Włochy, Grecję, Holandię, Belgię, Szwajcarię, Niemcy, Francję, Polskę oraz Stany Zjednoczone.

Od lutego 2000 roku formacja pracowała nad nowym longplay’em „Lightbulb Sun”, który trzy miesiące później trafił do rąk fanów. Promował go singiel „Four Chords That Made a Million”.

W następnym roku muzycy ruszyli w trasę z Dream Theater oraz zagrali kilka koncertów przed formacją Marillion. Po zakończeniu tournee podpisali międzynarodowy kontakt z wytwórnią Lava/Atlantic Records.

W lutym 2002 roku skład grupy opuścił perkusista Chris Maitland, a jego miejsce zajął Gavin Harrison. Miesiąc później fani otrzymali niezwykły prezent – box „Stars Die: The Delerium Years 1991-1997”a, składający się z wczesnych nagrań grupy, nigdy wcześniej nie publikowanych.

We wrześniu do sklepów trafił kolejny longplay formacji – „In Absentia” (w Europie wydany w styczniu 2003 roku). Wydawnictwo zanotowało nie tylko świetne recenzje, ale również bardzo dobrą sprzedaż. W celach promocyjnych muzycy pojechali w trasę koncertową, tym razem z grupą Opeth.

W 2003 roku zespół założył własną wytwórnię – Transmission. Dwa lata później wydał w niej longplay „Deadwing”, który promowały dwa single – „Shallow” w USA oraz „Lazarus” w Europie. Gościnnie na albumie pojawili się – Adrian Belew (King Crimson) oraz Mikael Åkerfeldt (Opeth). Płyta otrzymała nagrodę Surround Music w kategorii Best Made-For-Surround Title. Na rynku japońskim wydawnictwo zadebiutowało w marcu 2006 roku.

W sierpniu 2006 roku grupa podpisała kontrakt z brytyjską wytwórnią Roadrunner Records. Dwa miesiące później wydano na DVD ich koncert - „Arriving Somewhere”. Grupę wspierała - wymiennie - formacja Paatos, Oceansize oraz ProjeKCt 6 (Robert Fripp oraz Adrian Belew). W styczniu następnego roku muzycy ogłosili tytuł nowego koncept albumu – „Fear of a Blank Planet. Jego premiera odbyła się trzy miesiące później. W warstwie tekstowej Wilson zwracał uwagę na problemy rozpoczynającego się XXI wieku – uzależnienia od narkotyków, ocieplenia klimatu, wyobcowania jednostki oraz zgubnego wpływu, jaki na społeczeństwo wywierają środki masowego przekazu oraz gwałtowny postęp technologiczny. Muzyków w studiu wsparli – Alex Lifeson (Rush) oraz Robert Fripp (King Crimson).

We wrześniu 2007 roku na rynku ukazała się ich EP-ka – „Nil Recurring”, zawierająca cztery nie wydane, a pochodzące z ostatniej sesji utwory. Dwa miesiące później „Fear of a Blank Planet” otrzymał nagrodę Album Roku przyznawaną przez magazyn Classic Rock. W grudniu nominowano go do Grammy w kategorii Best Surround Sound Album, ale musiał uznać wyższość płyty „Love” zespołu The Beatles.

W lutym następnego roku ukazał się zapis, w przeważającej części akustyczny – występu grupy na Florydzie. Wydawnictwo to nosiło tytuł „We Lost The Skyline”. Niedlugo potem Wilson oświadczył, że obecnie Porcupine Tree pracuje nad swoim kolejnym krążkiem długogrającym, a jego premiera przewidziana jest na 2009 rok. Rzeczywiście, prace nad płytą „The Inciden” rozpoczęto w lutym następnego roku, by w czerwcu poinformować na oficjalnej stronie, że najprawdopodobniej premiera nowego wydawnictwa będzie miała miejsce w połowie września.

Gdyby próbować charakteryzować styl brzmienia Pocupine Tree – trzeba zaznaczyć, że nie jest to muzyka, dając się łatwo zaszufladkować. Z jednej strony przebijają elementy psychodelii, space rocka, z drugiej pojawiają się wpływy pop rocka dekady lat 90. i współczesnych brzmień metalowych. Ponadto słychać także krautrocka oraz fascynację muzyką elektroniczną, szczególnie spod znaku legendarnej dziś formacji Tangerine Dream i Klausa Schulze. Muzycy nie odżegnują się również od zainteresowania dokonaniami Aphex Twina i Trenta Reznora. Do komponowania często używają już dziś niepopularnych instrumentów, jak mellotron, arabskiego rodzaju gitary - guimbri, czy trapezoidalnych cymbałów.

Wielu uważa, że ich muzykę można zamknąć w jednym tylko słowie - „melancholijna”, bo oddaje ono naturę Wilsona, powtarzającego wielokrotnie, że „najsmutniejsza melodia często bywa tą najpiękniejszą”.

Przede wszystkim jednak – zarówno w warstwie brzmieniowej, jak i tekstowej – zespół ten cechuje skłonność do eksperymentowania i udanej fuzji wielu gatunków w obrębie zaledwie jednego utworu. Z pewnością ta maniera stylistyczna wpływa na próbę nazwania zespołu – progresywnym, choć sami odżegnują się od tego stwierdzenia i nazywania ich „nowym Pink Floyd”. Podkreślają, że choć słychać w ich muzyce wpływy i fascynacje twórczością innych artystów – nie chca i nie funkcjonują w cieniu kogokolwiek. Chcą być postrzegani jako Porcupine Tree – „stare” lub „nowe”.

Słuchaj w serwisie RMF ON:

RMF Rock Progresywny

The Incident
The Incident
CD1: • 1. Occam's Razor • 2. The Blind House • 3. Great Expectations • 4. Kneel And Disconnect • 5. Drawing The Line • 6. The Incident • 7. Your Unpleasant Family • 8. The Yellow Windows Of The Evening Train • 9. Time Flies • 10. Degree Zero Of Liberty • 11. Octane Twisted • 12. The Séance • 13. Circle Of Manias • 14. I Drive The Hearse • CD 2: • 1. Flicker • 2. Bonnie The Cat • 3. Black Dahlia • 4. Remember Me Lover
We Lost The Skyline
We Lost The Skyline
1. The Sky Moves Sideways • 2. Even Less • 3. Stars Die • 4. Waiting • 5. Normal • 6. Drown With Me • 7. Lazarus • 8. Trains
Fear of a Blank Planet
Fear of a Blank Planet
1. Fear Of A Blank Planet • 2. My Ashes • 3. Anesthetize Album Only • 4. Sentimental • 5. Way Out of Here • 6. Sleep Together
Deadwing
Deadwing
1. Deadwing • 2. Shallow • 3. Lazarus • 4. Halo • 5. Arriving Somewhere But Not Here • 6. Mellotron Scratch • 7. Open Car • 8. Start Of Something Beautiful • 9. Glass Arm Shattering
In Absentia
In Absentia
1. Blackest Eyes • 2. Trains • 3. Lips of Ashes • 4. The Sound of Muzak • 5. Gravity Eyelids • 6. Wedding Nails • 7. Prodigal • 8. .3 • 9. The Creator Has a Mastertape • 10. Heartattack in a Layby • 11. Strip the Soul • 12. Collapse the Light into Earth
Recordings
Recordings
1. Buying New Soul • 2. Access Denied • 3. Cure for Optimism • 4. Untitled • 5. Disappear • 6. Ambulance Chasing • 7. In Formaldehyde • 8. Even Less (Full Version) • 9. Oceans Have No Memory
Lightbulb Sun
Lightbulb Sun
1. Lightbulb Sun • 2. How Is Your Life Today? • 3. Four Chords That Made a Million • 4. Shesmovedon • 5. Last Chance to Evacuate Planet Earth Before It Is Recycled • 6. The Rest Will Flow • 7. Hatesong • 8. Where We Would Be • 9. Russia On Ice • 10. Feel So Low
Stupid Dream
Stupid Dream
1. Even Less • 2. Piano Lessons • 3. Stupid Dream • 4. Pure Narcotic • 5. Slave Called Shiver • 6. Don't Hate Me • 7. This Is No Rehearsal • 8. Baby Dream in Cellophane • 9. Stranger by the Minute • 10. A Smart Kid • 11. Tinto Brass • 12. Stop Swimming
Signify
Signify
1. Bornlivedie • 2. Signify • 3. The Sleep of No Dreaming • 4. Pagan • 5. Waiting Phase One • 6. Waiting Phase Two • 7. Sever • 8. Idiot Prayer • 9. Every Home Is Wired • 10. Intermediate Jesus • 11. Light Mass Prayers • 12. Dark Matter
The Sky Moves Sideways
The Sky Moves Sideways
1. The Sky Moves Sideways Phase 1 • 1a. The Colour of Air • 1b. I Find That I'm Not There • 1c. Wire the Drum • 1d. Spiral Circus • 2. Dislocated Day • 3. The Moon Touches Your Shoulder • 4. Prepare Yourself • 5. Moonloop • 6. The Sky Moves Sideways Phase 2 • 6a. Is...Not • 6b. Off the Map
Up the Downstair
Up the Downstair
1. What You Are Listening To... • 2. Synesthesia • 3. Monuments Burn into Moments • 4. Always Never • 5. Up the Downstair • 6. Not Beautiful Anymore • 7. Siren • 8. Small Fish • 9. Burning Sky • 10. Fadeaway
On the Sunday of Life
On the Sunday of Life
1. Part I - First Love • 2. 1. Music for the Head • 3. 2. Jupiter Island • 4. 3. Third Eye Surfer • 5. 4. On the Sunday of Life... • 6. 5. The Nostalgia Factory • 7. Part II - Second Sight • 8. 1. Space Transmission • 9. 2. Message from a Self-Destructing Turnip • 10. 3. Radioactive Toy • 11. 4. Nine Cats • 12. Part III - Third Eye • 13. 1. Hymn • 14. 2. Footprints • 15. 3. Linton Samuel Dawson • 16. 4. And the Swallows Dance Above the Sun • 17. 5. Queen Quotes Crowley • 18. Part IV - Fourth Bridge • 19. 1. No Luck With Rabbits • 20. 2. Begonia Seduction Scene • 21. 3. This Long Silence • 22. 4. It Will Rain for a Million Years
Bonnie The Cat  2009
Buying New Soul  2001
Even Less (Full Version)  2001
Hatesong  2000
Lazarus  2005
Moonloop  1995
Remember Me Lover  2009
Russia On Ice  2000
The Sky Moves Sideways Phase 1  1995
The Sky Moves Sideways Phase 2  1995
Up The Downstairs  1993