Yoko Ono / fot. oficjalna strona artystki

Yoko Ono


kraj: Japonia
gatunek: pop, rock, electronica, muzyka eksperymentalna , modern country
dekady: 1960, 1970, 1980, 1990, 2000

biografia

Japońska awangardowa artystka i wokalistka. Najbardziej znana za sprawą małżeństwa z Beatlesem, Johnem Lennonem, który kiedyś powiedział o niej, że jest „najsławniejszą nieznaną artystką na świecie: wszyscy wiedzą, kim jest, ale nikt nie wie, co zrobiła”. Wojująca o pokój na świecie, buntująca się przeciwko rasizmowi i seksizmowi, zagorzała feministka.

Urodziła się w 1933 roku w bogatej, arystokratycznej rodzinie japońskiej.

Yoko wcześnie zaczynała swoją przygodę z muzyką. Zaczęła uczyć się grać na pianinie mniej więcej w tym samym czasie, w którym zaczęła chodzić, a swój pierwszy publiczny występ zaliczyła w wieku 4 lat. W późniejszym czasie uczęszczała do elitarnej szkoły muzycznej, w której w tym samym czasie kształciły się jedne z największych znakomitości spośród japońskich kompozytorów. Ono odeszła jednak od nurtu klasycznego i przebywając w Nowym Jorku, ku niezadowoleniu rodziców, całkowicie zanurzyła się w tak zwanym cygańskim stylu życia, otaczając się nieustannie awangardowymi artystami, poetami i muzykami. Pracując z artystyczną neo-dadaistyczną grupą Fluxus w trakcie lat 60., Yoko Ono stała się pionierką w rozwijającym się ruchu sztuki konceptualnej, wykorzystując w swoich projektach z rzeźbę, film, malarstwo, performance i muzykę. Radykalnie eksperymentalne elektroniczne kompozycje, które wtedy tworzyła, były częścią jej nowatorskich form teatralnych, dopiero pod koniec lat 60. zdecydowała się wydać tworzoną przez siebie muzykę w formie tradycyjnych albumów długogrających.

Pierwsza płyta, nagrana wspólnie z Johnem Lennonem, miała swoją premierę w 1968 roku. Eksperymentalny krążek „Unfinished Music No.1: Two Virgins”, zawierający głównie zapętlone odgłosy, różne efekty muzyczne, jak echo, delay czy zniekształcenia, niewielkie partie instrumentalne Lennona i wokalne improwizacje Ono, został zapamiętany głównie ze względu na szokującą okładkę, przedstawiającą parę artystów nago. W ciągu dwóch lat, kiedy Lennon wciąż jeszcze był Beatlesem, para zapisała na swoje konto kolejne dwie płyty – kontynuację debiutu „Unfinished Music No.2: Life with the Lions” oraz poślubny „Wedding Album”.

Na czwarty longplay - „Live Peace in Toronto 1969”, tym razem wydany jako Plastic Ono Band, składał się materiał zarejestrowany podczas koncertu na festiwalu Toronto Rock and Roll Revival. Oprócz Ono i Lennona w skład zespołu weszli gitarzysta Eric Clapton, basista Klaus Voorman i perkusista Alan White.

Pierwszy solowy album - „Yoko Ono/Plastic Ono Band”, wydany został paralelnie do lennonowego debiutu solowego „John Lennon/Plastic Ono Band”. Obie płyty miały niemal identyczne okładki, a w ich nagrywaniu uczestniczyli dosłownie ci sami muzycy i producenci. Krążek Ono zawiera charakterystyczne, ostre, surowe wokale, na które wpływ miała najprawdopodobniej japońska opera, kakofoniczny free-jazz oraz improwizacje muzyczne przywodzą na myśl odgłosy natury. Na płycie zagrali między innymi John Lennon, Ringo Star, Klaus Voormann, Ornette Coleman oraz znani wykonawcy free-jazzowi.

Rok później wydała podwójny album „Fly”, na którym porusza się po nieco bardziej konwencjonalnym rocku psychodelicznym. Najbardziej znanym utworem z tej płyty jest „Don't Worry, Kyoko (Mummy's Only Looking For Her Hand In The Snow)”, oda do córki Kyoko Chan Cox., porwanej przez drugiego męża Ono. W latach 70. ukazały się dwa kolejne krążki - „Approximately Infinite Universe” i „Feeling the Space”. Mimo, że płyty Ono początkowo przyjmowane były chłodno, jej twórczość przetrwała, stając się fundamentem dla punk rocka i new wave.

W latach 80. życie Ono weszło na inne tory. Dekadę rozpoczęła od współpracy z mężem przy płycie „Double Fantasy”, zawierającym jej najlepszy do tej pory materiał, reprezentowany przez nowofalowego klasyka „Kiss, Kiss, Kiss”. W tym samym roku, kiedy małżeństwo pracowało nad kolejnym krążkiem „Milk and Honey”, John został zastrzelony przez obłąkanego fana. Utwór, który wspólnie nagrali tego tragicznego dnia został wydany jako singiel „Walking on Thin Ice (For John)” niecały miesiąc później i stał się pierwszym komercyjnym sukcesem Ono.

W 1981 Ono wydała album „Season of Glass”. Okładka tej płyty przedstawia rozbite okulary Lennona położone obok do połowy wypełnionej wodą szklanki, z oknem i widokiem na Central Park w tle. Zdjęcie to zostało sprzedane na aukcji w Londynie w 2002 roku za około 13 000 dolarów. Na materiał wyraźnie miała wpływ osobista tragedia Ono, traktuje o niej bezpośrednio w utworach takich jak „Goodbye Madness” czy „I Don't Know Why”. Na płycie można usłyszeć też syna Lennona i Ono, Seana, który w jednym z numerów opowiada przekazaną mu przez ojca historię.

Na okładce kolejnego bardzo osobistego krążka „It's Alright (I See Rainbows)” znalazło się zdjęcie patrzącej w stronę słońca Ono w swoich słynnych półokrągłych okularach przeciwsłonecznych, podczas gdy fotografia na tylnej części płyty przedstawia przeźroczystą postać Lennona obok aktualnego wizerunku Ono i Seana. Album wyprodukowany w całości przez Ono nie zaszedł wysoko na listach sprzedaży, a promowały go dwa single „My Man” i „Never Say Goodbye”

W 1984 światło dzienne ujrzała płyta „Every Man Has a Woman”, na której znalazł się wybór piosenek wykonywanych przez Ono wespół z innymi artystami, jak między innymi z Elvisem Costello, Robertą Flack, Eddiem Money'em, Rosanne Cash czy Harrym Nilssonem. Był to jeden z projektów Lennona, którego nie udało mu się dokończyć. Później tego samego roku ukazał się ostatni wspólny, niedokończony album pary, wydany jako demo „Milk And Honey”

Ostatni album Ono z lat 80. to „Starpeace”. Miał być odpowiedzią na militarny program tarczy antyrakietowej „Star Wars” Ronalda Reagana. Ten concept album ze wszystkich jej płyt nagranych już bez pomocy Lennona, osiągnął największy sukces. Promujący go singiel „Hell in Paradise’ stał się hitem, osiągając wysokie miejsca na listach przebojów.

Po tym wydawnictwie Ono udała się na przerwę trwającą aż do 1992 roku i podpisania kontraktu z wytwórnią Rykodisc. Tym samym rozpoczął się kolejny okres w jej twórczości, w którym ukazywały się głównie remiksy, kompilacje, wznowienia i remasterowane wersje jej utworów, a passę tę bardzo rzadko przerywała premiera nowego krążka. Jednym z nich był album „Rising” z 1995 roku, nagrany wspólnie z synem Seanem i jego zespołem, Ima. W następnym roku Ono współpracowała z wieloma różnymi muzykami alternatywnego rocka, żeby wydać EP-kę zatytułowaną „Rising Mixes”. Uwory z tej płyty zmiksowali między innymi Cibo Matto, Ween, Tricky i Thurston Moore.

W 2001 roku Ono wydała concept album utrzymany w tonie eksperymentalnego feministycznego rocka. Tematem powracającym przez całe „Blueprint for a Sunrise” jest cierpienie kobiet, w tekstach znaleźć można mnóstwo odniesień do feminizmu. Płyta nie trafiła na listy sprzedaży, ale stała się hitem wśród niezależnych środowisk muzycznych.

Dobrze przyjęte przez mainstreamową krytykę zostały natomiast dwa inne wydawnictwa. Pierwszy z nich, „Walking on Thin Ice (Remixes)”, z nowymi wersjami utworów Johna i Ono autorstwa między innymi Pet Shop Boys, Orange Factory, Petera Rauhofera czy światowej sławy DJ-ów, trafił na 1. miejsce zestawienia magazynu Billboard w kategorii muzyki tanecznej i klubowej. Na kolejnej, wydanej w 2007 roku kompilacji „Yes, I'm a Witch” utwory Ono remiksowali The Flaming Lips, Cat Power, Antony (z Antony and The Johnsons), DJ Spooky, Porcupine Tree i Peaches.

Yoko Ono rzadko decyduje się na występy na żywo. W 2007 roku zrobiła jednak wyjątek dla festiwalu Pitchfork Music Festival w Chicago, gdzie na scenie towarzyszył jej Thurston Moore znany z działalności w zespole Sonic Youth.

„ Between My Head and the Sky” jest najnowszym albumem Yoko Ono, którego premiera zaplanowana jest na wrzesień 2009 roku. To pierwszy krążek wydany jako Yoko Ono/ Plastic Ono Band od 36 lat. W składzie zespołu znajdują się muzycy tacy jak Cornelius czy Yuka Honda, a przewodzi mu Sean Lennon, który jest również producentem płyty.

Ono łączyła przyjaźń i bliska współpraca z takimi znakomitościami muzyki eksperymentalnej jak John Cage czy jazzową legendą, Ornette Colemanem. Ponadto w trakcie swojej kariery współpracowała między innymi z Peaches, Davidem Tudorem, Georgem Maciunasem, Charlotte Moorman, Georgem Brechtem, Jacksonem Mac Low, Jonasem Mekasem, Fredem DeAsis, Yvonne Rainr, La Monte Youngiem, Richardem Maxfieldem, Yo La Tengo czy DJ-em Spooky.

Była trzykrotnie mężatką, ma dwoje dzieci. Córka z drugiego małżeństwa, Kyoko Chan Cox, została uprowadzona przez drugiego męża Japonki, a Ono długo nie mogła nawiązać z nią kontaktu. Panie spotkały się dopiero w 1994 roku. Drugim dzieckiem jest syn z trzeciego małżeństwa z Johnem Lennonem, Sean.

Graj!