Angélique Kidjo / fot. J. Jordan / oficjalna strona artystki

Angélique Kidjo


kraj: Benin
gatunek: jazz, gospel, latino, reggae, world music, world fusion
dekady: 1980, 1990, 2000

biografia

Piosenkarka i autorka tekstów spod znaku muzyki world fusion oraz etno. Pochodzi z maleńkiego afrykańskiej kraju - Beninu. Współpracowała między innymi z Dave Matthews Band, Branfordem Marsalisem, Carlosem Santaną, Herbiem Hancockiem i Cassandrą Wilson.

Urodziła się 14 lipca 1960 roku w Cotonou. Mając sześć zadebiutowała na scenie towarzysząc swojej mamie i jej grupie teatralnej. W szkole podstawowej założyła swój pierwszy zespół - Les Sphinx, a prawdziwą popularność zdobyła jako nastolatka, gdy wykonała swoją wersję utworu „Les Trois Z” z repertuaru Miriam Makeby. Niedługo potem wydała longplay „Pretty”, przeznaczony wyłącznie na rynek afrykański. Sukces wydawnictwa przełożył się na tournee po zachodniej części kontynentu, a następnie ze względów politycznych – przyspieszył decyzję artystki o emigracji. W 1983 roku wyjechała do Francji. Podczas nauki w słynnej szkole jazzowej w Paryżu poznała muzyka i producenta Jeana Hebraila, swojego przyszłego męża. To on jest odpowiedzialny za większość skomponowanej muzyki, którą wykonuje Kidjo.

W Europie zaczynała od śpiewania chórków. Dwa lata później stała się frontmanką jazz rockowej formacji Pilipili. Wydała z nią trzy albumy – „Jakko” (1987), „Be In Two Minds” (1988) oraz „Hotel Babo” (1990).

Pod koniec lat 80. Angélique była już jedną z najpopularniejszych wokalistów występujących na żywo w Paryżu. Pokłosiem tego było wydanie w 1990 roku pierwszego solowego krążka – „Parakou” pod skrzydłami wytwórni Open Jazz Label.

Rok później zwróciła na nią uwagę Island Records, proponując podpisanie kontraktu. W 1991 roku ukazał się longplay „Logozo”, na którym gościnnie pojawili się światowej sławy saksofoniści – Branford Marsalis oraz Manu DiBango. Krążek promowały dwa single – „We We” oraz „Batonga”. Wydawnictwo odniosło ogromny sukces komercyjny, wchodząc na 1. miejsce zestawienia word music magazynu Billboard. Na fali tej popularności Kidjo ruszyła w swoją pierwszą światową trasę koncertową. Trzy lata później na rynek trafił jej następny album studyjny – „Aye”, na którym znalazł się między innymi utwór „Agolo”, dzięki któremu otrzymała swoją pierwszą nominację do Grammy. W 1995 roku, wspólnie z mężem wybrała się w podróż do ojczyzny, by w tradycyjnych rytmach szukać inspiracji do nowej płyty. Rok później ukazał się jej longplay „Fifa”, z gościnnym udziałem świetnego gitarzysty, Carlosa Santany, dla którego córki powstała piosenka „Naima”. Drugi singiel – „Wombo Lombo” przyniósł piosenkarce ogromny sukces komercyjny w całej Afryce.

W tym samym czasie wystąpiła w Oslo, podczas koncertu na cześć laureatów Nagrody Nobla - Carlosa Filipe Ximenesa Belo oraz José Ramosa-Horty, pracujących na rzecz wschodniego Timoru.

W 1998 roku do sklepów trafiła płyta „Oremi”, będąca pierwszą częścią swoistej trylogii artystki i początek swoistego „muzycznego podboju” Ameryki przez afrykańskie rytmy. Materiał nagrywany był w Nowym Jorku i łączył w sobie przenikające się nawzajem wpływy Czarnego Lądu z muzyką Afroamerykanów. Do studia zaproszeni zostali wtedy – Cassandra Wilson, Kelly Price, Branford Marsalis oraz Kenny Kirkland. Album otwierał mocny akcent – cover Jimiego Hendrixa – „Voodoo Child”.

W 2000 roku postanowiła przejść do Columbii Records. Dwa lata później wyjechała do brazylijskiego miasta Salvador de Bahia, tym razem czerpiąc inspiracje do kolejnego albumu z kultury latynoamerykańskiej. Do współpracy udało jej się pozyskać słynnych autorów tekstów - Carlinhosa Brown oraz Viniciusa Cantuarię, a także uznanego gitarzystę Gilberto Gila i piosenkarkę Daniellę Mercury. Ponadto na płycie zagrał Dave Matthews. W efekcie powstała druga część tryptyku – „Black Ivory Soul”. Cykl zamknął wydany w 2004 roku longplay „Oyaya!”, na którym starły się elementy muzyki karaibskiej z wpływami latino, a wszystko przyprawiono afrykańskimi gitarami. I znów nie zabrakło gwiazd – tym razem pojawił się legendarny francuski piosenkarz Henri Salvador, mający w chwili nagrania osiemdziesiąt sześć lat. Zbiegło się to w czasie z jej występem na rzymskim koncercie „We Are The Future”, zorganizowanym przez Quincy Jonesa. Dzieliła wtedy scenę z między innymi Alicią Keys, Andreą Bocellim i Herbiem Hancockiem.

Trzy lata później do rąk fanów trafił krążek „Djin Djin”, którego tytuł zainspirowany był dźwiękiem dzwonu rozpoczynającego dzień w Afryce. Znów nie zabrakło na nim znakomitych gości, w tym Carlosa Santany, Petera Gabriela, Alicii Keys, Joss Stone, Ziggy’ego Marley’a, Branforda Marsalisa oraz duetu Amadou & Mariam. Za produkcję odpowiadał Tony Visconti, mający na swoim koncie współpracę z Davidem Bowie, Morrisey’em i formacją T.Rex. Wydawnictwo otrzymało Grammy w kategorii Najlepszy Album Muzyki Świata, a także nagrodę Naacp Image za Wybitny Album Muzyki Świata.

W listopadzie 2008 roku spełniła jedno ze swoich wielkich marzeń - po raz pierwszy zaśpiewała w jednych z najsłynniejszych koncertowych sal świata - nowojorskiej Carnegie Hall i londyńskiej Royal Albert Hall.

Na kolejną płytę fani artystki musieli czekać aż trzy lata. Na początku 2010 roku swoją premierę miał album – „Õÿö”, inspirowany muzyką, jaka od dziecka fascynowała Kidjo. W warstwie brzmieniowej stanowi udane połączenie muzyki tradycyjnej, utworów Miriam Makeby, klasycznego soulu lat 60. i 70., a nawet elementów hinduskich. Piosenkarka po raz kolejny zaprezentowała także swoje własne wersje klasyków muzyki rozrywkowej, między innymi „Samby Pati” Santany, „Move On Up” Curtisa Mayfielda, czy wreszcie „Baby I Love You” Arethy Franklin. Wśród gości na płycie znaleźli się – Dianne Reeves, John Legend i Roy Hargrove. Produkcją zajęła się sama Angélique, którą wspierał mąż, Jean Hebrail.

Artystka znana jest ze swojej szerokiej działalności społecznej. Od 2002 roku jest Ambasadorem Dobrej Woli z ramienia UNICEF-u, a swoją działalność skupia przede wszystkim na wizytowaniu krajów afrykańskich. Założyła ponadto The Batonga Foundation, dającą młodym dziewczętom możliwość dalszej edukacji, a w przyszłości szansę poprawy sytuacji kobiet na Czarnym Lądzie. Fundacja przyznaje stypendia, buduje szkoły, wprowadza nowoczesne metody nauczania, wyznaczając alternatywne modele edukacyjne, a przede wszystkim kładzie nacisk na wielokrotnie pomijany rozwój intelektualny wśród tamtejszych młodych dziewcząt. W 2005 roku, wspólnie z raperem Will.I.Amem została twarzą kampanii „In My Name” na rzecz walki z globalnym ubóstwem. W klipie promocyjnym pojawiły się także – piosenkarki – Fergie, Annie Lennox i Melanie Brown, aktorki - Scarlett Johansson i Misha Barton oraz królowa Jordanii Rania. Od 2009 roku jest zaangażowana w kampanię mającą na celu zwiększenie praw kobiet w Afryce.

Jej muzyka to szeroki konglomerat wielu stylów muzycznych – od afro popu, przez karaibski zouk, jazz, skończywszy na gospel i elementach Latino. Od dzieciństwa zafascynowana jest twórczością Jamesa Browna, Otisa Reddinga, Arethy Franklin, Jimiego Hendrixa, Steviego Wondera i Carlosa Santany. Na swoim koncie ma własne wykonania utworów z repertuaru między innymi George’a Gershwina – „Summertime”, Jimiego Hendrixa – „Voodoo Child”, Rolling Stonesów – „Gimme Shelter”, Johna Lennona – „Happy Christmas (War Is Over)” oraz U2 - „Mysterious Ways”

Artystka mówi biegle po francusku, angielsku, yorubie i fon. Nie trzeba dodawać, że teksty do piosenek również powstają w tych czterech językach. W ramach ciekawostki – posługuje się także swoim własnym językiem, zawierającym słowa – tytuły jej piosenek, jak choćby „Batonga”. Będąc przywiązaną do swej rodzimej kultury – podczas wykonywania swoich utworów stara się używać tradycyjnej benińskiej techniki wokalnej „zilin”, którą z powodzeniem łączy z jazzowym sposobem śpiewania.

Obecnie mieszka w Nowym Jorku.

Graj!