trasa
fot. shutterstock.com

Małopolska śladem Władysława Orkana

RMF FM
woj. Małopolskie
2 sierpnia 2021
Władysław Orkan, młodopolski pisarz, to jedna z ikon południowej Małopolski. Wycieczka jego śladami to szansa na odkrycie mniej oczywistych atrakcji regionu. Urokliwe środowisko, z którym przez lata był związany i które było dla niego natchnieniem, zachwyca niesamowitą przyrodą, obfituje w ciekawe zabytki i oferuje mnogość atrakcji, które pozwolą poznać unikatową kulturę regionu.

Opactwo oo. Cysterców w Szczyrzycu

Podróż śladem Władysława Orkana zaczynamy w malutkiej wsi Szczyrzyc. To właśnie tutaj, w prowadzonej przez Cystersów szkole elementarnej, rozpoczął swoją edukację pisarz. Dziś jego imię nosi obecna szkoła podstawowa w Szczyrzycu.

Wizyta w Szczyrzycu to dobra okazja, by poznać bogatą historię tej miejscowości. Choć nie należy ona do największych, nie brak tu zabytków i atrakcji. Warto odwiedzić mieszczące się przy Opactwie oo. Cysterstów muzeum, w którym zobaczymy nie tylko wystawę poświęconą Władysławowi Orkanowi oraz mnóstwo interesujących eksponatów sakralnych i świeckich, ale i poznamy niesamowitą historię browarnictwa klasztornego. Trunków, które zakonnicy wytwarzają do dziś, można spróbować w lokalnej restauracji. [Czytaj więcej>>]

fot. shutterstock.com

Niedźwiedź i szlaki Gorczańskiego Parku Narodowego

Oddalona o około 25 kilometrów od Szczyrzyca wieś Niedźwiedź, siedziba gminy Niedźwiedź, to kolejne miejsce, które wplotło się w życiorys Władysława Orkana. To stąd pochodziła pierwsza żona pisarza, Maria Zwierzyńska. Ich ślub odbył się w Zakopanem, a świadkami młodej pary byli poeta Jan Kasprowicz i profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego Tadeusz Pini. Owocem związku Władysława i Marii była Zosia, jedyne dziecko Orkana.

Na cmentarzu w Niedźwiedziu można odnaleźć grób Marii, która zmarła, gdy jej córka miała zaledwie trzy lata. Później została pochowana tam również Zosia, która odeszła w 1930 roku, dwa tygodnie po śmierci swojego ojca. Na lokalnym cmentarzu spoczywa także Witold Folejowski, zootechnik i pasierb Władysława Orkana.

Będąc we wsi Niedźwiedź, warto zwrócić uwagę na urokliwe domy podcieniowe z przełomu XVIII i XIX wieku oraz kaplicę pw. św. Sebastiana. Gdy wybierzemy się na spacer na tutejszy rynek, zobaczymy pomnik Władysława Orkana, który został tam przeniesiony z rynku w Nowym Targu. Jeśli planujemy dłuższy pobyt w okolicy, możemy wyruszyć na wycieczkę zielonym szlakiem na Turbacz. Trasa przebiega obok znajdującej się w Porębie Wielkiej „Orkanówki”.

fot. shutterstock.com

„Orkanówka” w Porębie Wielka

Wspomnianym mianem „Orkanówki” nazywane jest Muzeum Biograficzne Władysława Orkana, które znajduje się w przysiółku Zagronie, na zboczu góry Pustki. Muzeum powstało w domu, w którym mieszkał niegdyś pisarz i który po śmierci Orkana pozostał w rękach rodziny jego drugiej żony Bronisławy Folejowskiej. W latach 70. willa zbudowana w stylu zakopiańskim została sprzedana gminie Niedźwiedź, po czym stała się filią Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce. W „Orkanówce” zgromadzono unikatowe, charakterystyczne dla regionu zagórzańskiego zbiory etnograficzne. [Dowiedz się więcej>>]

Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju

Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju to kolejna w okolicy placówka podtrzymująca pamięć o lokalnej tradycji. Muzeum zostało nazwane imieniem pisarza z Poręby Wielkiej jeszcze za jego życia, za jego osobistą zgodą. Mieści się w wieży-dzwonnicy zabytkowego drewnianego kościółka z pierwszej połowy XVII wieku.

Odkrywaniu Rabki-Zdrój, jednego z najpopularniejszych uzdrowisk w Polsce, dobrze poświęcić nieco więcej czasu. Muzeum im. Władysława Orkana nie jest jedynym, które warto odwiedzić w mieście. [Sprawdź>>] Rabka to wymarzone miejsce dla lubujących się w krótszych i dłuższych wycieczkach. Spacer po tutejszym parku zdrojowym pozwoli zaznać relaksu w otoczeniu niezwykłej przyrody, a wyprawa jednym ze szlaków prowadzących na okoliczne szczyty Gorców czy Beskidu Wyspowego – wyciszyć się, rozkoszując się przy tym widokami, jakich nie ma nigdzie indziej.

Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzysku w Zakopanem

Zakopiański cmentarz na Pęksowym Brzysku to miejsce spoczynku wielu zasłużonych dla regionu postaci. Wśród setek kwater można odnaleźć grób Władysława Orkana. Znajdują się tutaj również symboliczne groby Witkacego czy Macieja Berbeki oraz pomniki Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Tytusa Chałubińskiego, Sabały, Stanisława Witkiewicza, Karola Stryjeńskiego czy Jana Długosza.

W Zakopanem, stolicy polskich gór, kończymy podróż śladami spoczywającego tu Władysława Orkana. W mieście można zatrzymać się na dłużej, by poznać jego liczne atrakcje czy wyruszyć w górską wędrówkę jednym ze słynnych szlaków.

fot. shutterstock.com

 

Władysław Orkan (1875–1930) – młodopolski pisarz, poeta i dramaturg, piewca Gorców i Podhala, działacz społeczny, miłośnik przyrody, urodził się w Porębie Wielkiej. Prawdziwe jego nazwisko to Franciszek Ksawery Smaciarz, pochodził z ubogiej rodziny drwala i szewca kierpców. W dzieciństwie pomagał ojcu w lesie i wypasał woły na gorczańskich łąkach. Ukończył podstawową szkołę prowadzoną przez Cystersów w Szczyrzycu, a następnie gimnazjum w Krakowie. Pierwsze jego literackie utwory dostrzegł Kazimierz Przerwa-Tetmajer, a Orkan związał się ze środowiskami bohemy artystycznej z Krakowa i Lwowa. Największy rozgłos zdobyła powieść „W Roztokach”, wydana w 1903 roku, opowiadająca o trudnym losie górali zagórzańskich na tle dziewiczej gorczańskiej przyrody. 

Reklama