Kaipa / fot. oficjalna strona zespołu

Kaipa


kraj: Szwecja
gatunek: rock progresywny
dekady: 1970, 1980, 2000
Szwedzki zespół grający rocka progresywnego. W latach 1982-2001 zawiesili swoją działalność. Obecnie występują w składzie - Hans Lundin (klawisze, wokal), Patrik Lundström (wokal prowadzący), Aleena Gibson (wokal prowadzący), Jonas Reingold (bas), Morgan Ågren (perkusja) oraz Per Nilsson (gitara elektryczna).

Grupa powstała w 1973 roku z inicjatywy klawiszowca Hansa Lundina i basisty Tomasa Erikssona, którzy zmęczeni wcześniejszymi próbami tworzenia muzyki, postanowili założyć zespół z prawdziwego zdarzenia. Zaproszenie do nowego projektu przyjął perkusista Thomas Sjöberg i jako trio rozpoczęli intensywne poszukiwania własnego stylu. W swoim brzmieniu łączyli elementy popu, rocka, muzyki klasycznej i rodzimego folku. Później zorientowali się, że słuchacze nazywają ich muzykę – rockiem progresywnym. Pierwszą nazwą formacji była Ura Kaipa, oznaczająca w zamierzchłej historii kraju – przywódcę, wodza społeczności. Klasyczna stylistyka grupy budowana była wokół partii klawiszowych, częściowo opartych na organach Hammonda, fortepianie elektrycznym Wurlitzera, a także syntezatorze Davoli. Basista używał nieznanego w owym czasie w Szwecji brzmienia gitary basowej, a wokal kładł największy nacisk na wyrażenie emocji, zawartych w tekście. Jako formacja – nie mieli ambicji zawojowania rynku międzynarodowego, stąd śpiewanie po angielsku uważali po prostu za bezcelowe.

Zimą 1974 roku grupa dała dwa nieoficjalne koncerty. Niestety, u perkusisty wykryto wtedy raka i udział muzyka w regularnych próbach stał się niemożliwy. Musiał odejść, a jego miejsce zajął Ingemar Bergman. Muzycy przystapili do szlifowania materiału i nagrywania demówek. Ponieważ trio było niewystarczające, by w pełni oddać ich muzykę – zdecydowano się na zaproszenie do składu gitarzysty, którym ostatecznie został Roine Stolt. W lecie grupa skróciła nazwę do jednego wyrazu– Kaipa. Wciąż nagrywano nowe piosenki, a używano w tym celu tylko czterośladowego magnetofonu. Struktura utworów też była niecodzienna – po folkowym lub klasycznym intrze następowała improwizacja jazzowa, w finale natomiast wchodziła część symfoniczna. Do tego koncertowano, a występy spotykały się z bardzo dobrym odbiorem. W październiku natomiast muzycy po raz pierwszy pojawili się w stacji radiowej, obok takich sław, jak Deep Purple i Jethro Tull. Grupa stała się zwiastunem rodzącej się dopiero w Szwecji – sceny rocka progresywnego.

Idąc za ciosem – postanowiono nawiązać kontakt z wytwórniami płytowymi. Odpowiedziało studio Marcus Music, proponując Kaipie nagranie profesjonalnego dema. Był początek lutego 1975 roku. Taśma trafiła w końcu do Electry, która zachwycona od razu zaproponowała pomoc w wydaniu debiutanckiej płyty. Do sesji doszło w czerwcu. Muzycy wybrali jedenaście, spośród dwudziestu gotowych utworów, które uznano za „najbardziej reprezentatywne”. Ich debiutancki longplay, zatytułowany po prostu „Kaipa” ukazał się w grudniu 1975 roku i stał się wielkim komercyjnym sukcesem formacji. Teraz nikt nie miał już wątpliwości, że grupa staje się forpocztą skandynawskiego prog rocka, a jej mistrzowskie aranżacje w niczym nie ustępują produkcjom tak zwanej szkoły anglosaskiej. Niedługo potem muzycy ruszyli w promocyjne tournee, podczas którego zdarzały się przypadki, gdy dawali trzy koncerty jednego dnia. Równocześnie rodziły się pomysły na nowy materiał studyjny. Zarobione pieniądze w większości inwestowali, przeznaczając je na nowy autobus oraz dokupując sprzęt.

Pod koniec czerwca 1976 roku muzycy ponownie weszli do studia nagrań. Pół roku później do sklepów trafił album „Inget Nytt Under Solen”, otwierający się prawie dwudziestominutową suitą „Skenet Bedrar”. W warstwie aranżacyjnej – utwory były zresztą tak skomplikowane, że po latach Szwedzki Instytut Muzykologiczny używał ich do zobrazowania rozbudowanej kompozycji rockowej. Przykładowo – brzmienie klawiszowe poszerzono o mellotron, linię basów wzmocniono między innymi jazzową gitarą Fendera oraz syntezatorem, a efekty dźwięków z kosmosu uzyskano dzięki współgraniu ze sobą syntezatorów i odpowiednio przetworzonej gitary. Z jednej strony słychać było fascynację Johannem Sebastianem Bachem, z drugiej zaś dokonaniami grupy Yes. Wydawnictwo zbierało tymczasem same pochlebne recenzje, a krytycy ustawiali młodych artystów w jednym rzędzie ze wspomnianą wyżej formacją Jona Andersona, a także Genesisem. Tymczasem Tomas i Ingemar wybrali się do Anglii w poszukiwaniu nowego sprzętu – udało im się wtedy kupić bardzo dobry stół mikserski, a do wzmocnienia basów - gitarę z podwójnym gryfem, z linii przygotowanej dla Mike’a Rutheforda (Genesis), specjalny pedalboard Moog Taurusa (rodzaj klawiszy, w których dźwięk uzyskuje się nogą), a także pierwszy syntezator gitarowy, używany w tym czasie przez Franka Zappę.

Na fali wzrastającej popularności – muzycy zaczęli rozważać możliwość „zaatakowania” rynku międzynarodowego. Niestety nie pomagały w tych planach teksty śpiewane dotąd wyłącznie po szwedzku. Electra zaproponowała więc nagranie angielskich wersji utworów z ostatniej płyty. Po zakończeniu sesji w studiu – z formacji postanowił odejść Eriksson, podając jako powód „nie do pogodzenia muzyczne różnice”. Sytuacja była jednak niewesoła – część piosenek była już nagrana z angielskimi tekstami, ale po odejściu współzałożyciela i jednocześnie basisty – plany marketingowe legły w gruzach, a sama grupa stanęła przed widmem rozpadu. Dodatkowo, Hans postanowił skupić się przede wszystkim na swoich klawiszach – trzeba było zatem szukać wokalisty, najlepiej o innej barwie głosu, co odświeżyłoby brzmienie formacji. W końcu stanęło na Matsie Löfgrenie, członku jazz rockowej grupy Rio Brazzaville. Okazało się także, że muzyk potrafi grać na gitarze i perkusji, co wykorzystywano potem podczas koncertów. Po chwilowej nieufności wobec nowego wokalisty ze strony fanów, szybko go zaakceptowano i nikt nie kwestionował już tego wyboru. W listopadzie do Kaipy dołączył także nowy basista – Mats Lindberg.

W tym ustawieniu rozpoczęto prace nad nowym materiałem. Szybko okazało się że nowi muzycy nie do końca odnajdują się w stylistyce grupy. Wokalista chciał iść w kierunku epickiej opowieści, ale reszta szybko odrzuciła ten pomysł, starając się iść w kierunku wytyczanym wtedy przez takie zespoły jak Queen, Bad Company, The Eagles, ABBA i Fleetwood Mac. Po raz pierwszy użyto nowych instrumentów i zrezygnowano z ekspansji za granicę (płyta nie odniosła sukcesu na obcych rynkach), stąd wszystkie teksty nagrano po szwedzku i zaprzestano translacji na angielski. Gitarzysta, będąc pod dużym wrażeniem Briana May’a z Queen, zastosował w utworach podobne efekty do gry Brytyjczyka. Nowy album „Solo” ujrzał światło dzienne w maju 1978 roku. Choć nie osiągnął tak spektakularnego wyniku sprzedażowego, co poprzednik, to jednak cieszył się dużym zainteresowaniem ze strony fanów. Niedługo potem ruszyli w trasę koncertową po Norwegii i Danii.

W grudniu, z powodu napiętego grafiku i morderczego tempa –postanowiono o krótkiej przerwie, w czasie której Roine zaczął nagrywać piosenki na swoją solową płytę „Fantasię”. Narastające różnice zdań wewnątrz składu – doprowadziły w końcu do tego, że w 1979 roku Stolt definitywnie pożegnał się z grupą.

W tej sytuacji trzeba było szukać nowego gitarzysty i basisty. W końcu wybór padł na nieznanego nikomu Maxa Åhmana, który okazał się świetny pod względem technicznym, nie umiał jednak wydobyć ze swojego instrumentu tej samej melodii, co Roine. Chcąc nie chcąc, o czasowe zastępstwo poproszono Lindberga. Jednocześnie zdecydowano się na rozwiązanie umowy z Electrą i podpisanie kontraktu na jedną płytę z wytwórnią ABBY – Polarem Studio. Niestety nadeszły ciężkie czasy dla muzyków prog rockowych. Proces tworzenia był teraz trudniejszy i wymagał wielu kompromisów. Przykładowo – użyto tylko dwóch syntezatorów oraz fortepianu, odstawiając na boczny tor organy Hammonda. Wszystko udało się jednak dopiąć i wiosną 1980 roku do sklepów trafiła nowa płyta grupy – „Händer”. Kilka miesięcy później do składu dołączył nowy basista – Torkel Thyrell. Zupełnie nieoczekiwanie – z grupy odszedł Löfgren, pewnego dnia po prostu nie zjawiając się na próbie. Zaplanowane koncerty były teraz kolosalnym wyzwaniem dla pozostałych muzyków – partie wokalne aranżowano bowiem pod specyficzny głos Matsa – w tej sytuacji wszyscy mieli się nimi dzielić. W końcu zdecydowano się na nową wokalistkę – Anne Chaaban, śpiewającą w lokalnym zespole bluesowym. Mimo, że nie można było jej niczego zarzucić, to nie było czuć pomiędzy nimi tej specyficznej „chemii”, tak potrzebnej w grupie. Chaaban nie czuła się komfortowo i nie miała doświadczenia w prog rocku. Po zaledwie jednej trasie koncertowej – opuściła Kaipę. W jej ślady poszedł także Torkell. Postanowiono spróbować teraz z niejakim Matsem Lindbergiem, o pseudonimie „Microben” (w zespole grali więc dwaj muzycy o identycznych imionach i nazwiskach!). Sytuacja w grupie uległa na tyle znaczącej poprawie, że ruszono na tournee. Niestety pod koniec 1981 roku Ingemar zakomunikował, że odchodzi z formacji. Wakat perkusisty objął po nim Per „Pelle” Andersson, wnosząc do Kaipy ciekawe pomysły na odświeżenie brzmienia, czerpiąc inspirację z twórczości Petera Gabriela i Talking Heads, próbując jednocześnie uwolnić zespół od jarzma lat 70.

Mimo, że nie posiadali kontraktu z wytwórnią, zdecydowali się nagrać płytę. W warunkach niemalże domowych powstał materiał, wydany jesienią 1982 roku pod tytułem „Nattdjurstid”. Choć zebrał sporo dobrych recenzji – dla Kaipy było to jednak za mało. Wszyscy byli przecież profesjonalistami, a obecnie zwyczajnie z czego żyć. Dodatkowo Åhman zrezygnował z dalszego grania w zespole. W tej sytuacji, w połowie grudnia postanowiono zrobić sobie przerwę. Miało się okazać, że będzie ona trwała aż dwadzieścia lat.

Wprawdzie w 1993 roku pojawiła się płyta – „Stockholm Symphonie”, sygnowana nazwą grupy, ale nie był to nowy materiał, a jedynie utwory z dwóch pierwszych krążków, zagrane na koncercie w radiu. Obecnie wydawnictwo jest nieosiągalne za pośrednictwem normalnej dystrybucji.

W 2001 roku Lundin i Stolt postanowili reaktywować grupę. Do współpracy zaprosili Morgana Agrena, Patrika Lundströma oraz Jonasa Reingolda (znanego z formacji Flower Kings). Rok później zaprezentowali całkowicie nowy album „Notes From The Past”, a w 2003 roku do sklepów trafił longplay „Keyholder”.

Niestety, po nagraniu płyty „Mindrevolutions” (2005), ze składem pożegnał się Stolt. Zespół postanowił kontynuować swoją działalność i w 2007 roku swoją premierę miał album „Angling Feelings”.

Słuchaj w serwisie RMF ON:

RMF Rock Progresywny

Angling Feelings
Angling Feelings
1. Angling Feelings • 2. The Glorious Silence Within • 3. The Fleeting Existence Of Time • 4. Pulsation • 5. Liquid Holes In The Sky • 6. Solitary Pathway • 7. Broken Chords • 8. Path Of Humbleness • 9. Where's The Captain? • 10. This Ship Of Life
Mindrevolutions
Mindrevolutions
1. The Dodger • 2. Electric Leaves • 3. Shadow Of Time • 4. A Pair Of Sunbeams • 5. Mindrevolutions • 6. Flowing Free • 7. Last Free Indian • 8. Our Deepest Inner Shore • 9. Timebomb • 10. Remains Of The Day
The Decca Years 1975–1978
The Decca Years 1975–1978
CD1: Kaipa • 1. Musiken är ljuset • 2. Saker har två sidor • 3. Ankaret • 4. Skogspromenad • 5. Allting har en början • 6. Se var morgon gry • 7. Förlorad i Istanbul • 8. Oceaner föder liv • Bonus tracks: • 1. Från det ena till det andra • 2. Karavan • CD2: Inget nytt uner solen • 1. Skenet bedrar • 1a. Uppvaknandet • 1b. Bitterheten • 1c. Hoppfullheten • 1d. Överheten • 1e. Vilseledd • 2. Ömsom sken • 3. Korståg • 4. Stengrodornas parad • 5. Dagens port • 6. Inget nytt under solen • Bonus tracks: • 1. Awakening/Bitterness • 2. How might I say out clearly • 3. The gate of day • 4. Blow hard all tradewinds • CD3: Solo • 1. Den skrattande grevinnan • 2. Sen repris • 3. Flytet • 4. Anar dig • 5. Frog funk • 6. Visan i sommaren • 7. Tajgan • 8. Respektera min värld • 9. En igelkotts död • 10. Total förvirring • 11. Sist på plan • CD4: Kaipa live • 1. Total förvirring • 2. Skenet bedrar • 3. Visan i sommaren • 4. En igelkotts död/Ömsom sken • 5. Inget nytt under solen • 6. Copenhagen House-jam • 7. Flytet • 8. Musiken är ljuset • 9. Se var morgon gry • 10. Noice-village-stone-frog • 11. Oceaner föder liv (End part) • CD5: 1974 Unedited Master Demo Recording • 1. Saker har två sidor • 2. Under stora gröna träd • 3. På färd • 4. Taktus • 5. Folke 2 • 6. Allting har sin början genom solen • 7. Cirrus • 8. Akrobaternas flykt • 9. Akrobaternas dans • 10. (Homage to Samla Mammas Manna) • 11. Nattens affär • 12. Karavan
Keyholder
Keyholder
1. Lifetime Of A Journey • 2. A Complex Work Of Art • 3. The Weed Of All Mankind • 4. Sonic Pearls • 5. End Of The Rope • 6. Across The Big Uncertain • 7. Distant Voices • 8. Otherwordly Brights
Notes From The Past
Notes From The Past
1. Notes From The Past, Part 1 • 2. Night-Bike-Ride • 3. Mirrors Of Yesterday • 4. Leaving The Horizon • 5. In The Space Of A Twinkle • 6. Folke's Final Decision • 7. The Name Belongs To You • 8. Second Journey Inside The Green Glass • 9. A Road In My Mind • 10. Morganism • 11. Notes From The Past, Part 2
Stockholm Symphonie
Stockholm Symphonie
1. Allthing har en Borjan • 2. Forlorad I Istanbul • 3. Saker har tva Sidor • 4. Musiken ar Ljuset • 5. Korstag • 6. Stengrodoras Parad - Inget nytt under Solen • 7. Hoppfullheten - Overheten - Vilseledd
Nattdjurstid
Nattdjurstid
1. Galen • 2. Nattdjurstid • 3. Timmar av glas • 4. Zepapo • 5. Identitetkris • 6. Inom oss • 7. Speglarna • 8. Närmare • 9. Våntar en storm
Händer
Händer
1. Äntiglen • 2. Händer • 3. Regn • 4. Staden lever • 5. Elgrandi • 6. Krig • 7. Älska med mig igen • 8. Med trasiga segel
Solo
Solo
1. Den Skrattande Grevinnan • 2. Sen Repris • 3. Flytet • 4. Anar Dig • 5. Frog Funk • 6. Visan i Sommaren • 7. Tajgan • 8. Respektera Min Värld • 9. En Igelkotts Död • 10. Total Förvirring • 11. Sist På Plan
Inget Nytt Under Solen
Inget Nytt Under Solen
1. Skenet Bedrar • 1a. Uppvaknandet • 1b. Bitterheten • 1c. Hoppfullheten • 1d. Överheten • 1e. Vilseledd • 2. Ömson Sken • 3. Korståg • 4. Stengrodornas Parad • 5. Dagens Port • 6. Inget Nytt Under Solen
Kaipa
Kaipa
1. Musiken Är Ljuset • 2. Saker Har Två Sidor • 3. Ankaret • 4. Skogspromenad • 5. Allting Har En Början • 6. Se Var Morgon Gry • 7. Förlorad i Istanbul • 8. Oceaner Föder Liv
Ankaret  1975
Respektera Min Värld  1978
Se Var Morgon Gry  1975
Skenet Bedrar  1976
Total Förvirring  1978