Angélique Kidjo / fot. J. Jordan / oficjalna strona artystki

Angélique Kidjo


kraj: Benin
gatunek: jazz, gospel, latino, reggae, world music, world fusion
dekady: 1980, 1990, 2000
Piosenkarka i autorka tekstów spod znaku muzyki world fusion oraz etno. Pochodzi z maleńkiego afrykańskiej kraju - Beninu. Współpracowała między innymi z Dave Matthews Band, Branfordem Marsalisem, Carlosem Santaną, Herbiem Hancockiem i Cassandrą Wilson.

Urodziła się 14 lipca 1960 roku w Cotonou. Mając sześć zadebiutowała na scenie towarzysząc swojej mamie i jej grupie teatralnej. W szkole podstawowej założyła swój pierwszy zespół - Les Sphinx, a prawdziwą popularność zdobyła jako nastolatka, gdy wykonała swoją wersję utworu „Les Trois Z” z repertuaru Miriam Makeby. Niedługo potem wydała longplay „Pretty”, przeznaczony wyłącznie na rynek afrykański. Sukces wydawnictwa przełożył się na tournee po zachodniej części kontynentu, a następnie ze względów politycznych – przyspieszył decyzję artystki o emigracji. W 1983 roku wyjechała do Francji. Podczas nauki w słynnej szkole jazzowej w Paryżu poznała muzyka i producenta Jeana Hebraila, swojego przyszłego męża. To on jest odpowiedzialny za większość skomponowanej muzyki, którą wykonuje Kidjo.

W Europie zaczynała od śpiewania chórków. Dwa lata później stała się frontmanką jazz rockowej formacji Pilipili. Wydała z nią trzy albumy – „Jakko” (1987), „Be In Two Minds” (1988) oraz „Hotel Babo” (1990).

Pod koniec lat 80. Angélique była już jedną z najpopularniejszych wokalistów występujących na żywo w Paryżu. Pokłosiem tego było wydanie w 1990 roku pierwszego solowego krążka – „Parakou” pod skrzydłami wytwórni Open Jazz Label.

Rok później zwróciła na nią uwagę Island Records, proponując podpisanie kontraktu. W 1991 roku ukazał się longplay „Logozo”, na którym gościnnie pojawili się światowej sławy saksofoniści – Branford Marsalis oraz Manu DiBango. Krążek promowały dwa single – „We We” oraz „Batonga”. Wydawnictwo odniosło ogromny sukces komercyjny, wchodząc na 1. miejsce zestawienia word music magazynu Billboard. Na fali tej popularności Kidjo ruszyła w swoją pierwszą światową trasę koncertową. Trzy lata później na rynek trafił jej następny album studyjny – „Aye”, na którym znalazł się między innymi utwór „Agolo”, dzięki któremu otrzymała swoją pierwszą nominację do Grammy. W 1995 roku, wspólnie z mężem wybrała się w podróż do ojczyzny, by w tradycyjnych rytmach szukać inspiracji do nowej płyty. Rok później ukazał się jej longplay „Fifa”, z gościnnym udziałem świetnego gitarzysty, Carlosa Santany, dla którego córki powstała piosenka „Naima”. Drugi singiel – „Wombo Lombo” przyniósł piosenkarce ogromny sukces komercyjny w całej Afryce.

W tym samym czasie wystąpiła w Oslo, podczas koncertu na cześć laureatów Nagrody Nobla - Carlosa Filipe Ximenesa Belo oraz José Ramosa-Horty, pracujących na rzecz wschodniego Timoru.

W 1998 roku do sklepów trafiła płyta „Oremi”, będąca pierwszą częścią swoistej trylogii artystki i początek swoistego „muzycznego podboju” Ameryki przez afrykańskie rytmy. Materiał nagrywany był w Nowym Jorku i łączył w sobie przenikające się nawzajem wpływy Czarnego Lądu z muzyką Afroamerykanów. Do studia zaproszeni zostali wtedy – Cassandra Wilson, Kelly Price, Branford Marsalis oraz Kenny Kirkland. Album otwierał mocny akcent – cover Jimiego Hendrixa – „Voodoo Child”.

W 2000 roku postanowiła przejść do Columbii Records. Dwa lata później wyjechała do brazylijskiego miasta Salvador de Bahia, tym razem czerpiąc inspiracje do kolejnego albumu z kultury latynoamerykańskiej. Do współpracy udało jej się pozyskać słynnych autorów tekstów - Carlinhosa Brown oraz Viniciusa Cantuarię, a także uznanego gitarzystę Gilberto Gila i piosenkarkę Daniellę Mercury. Ponadto na płycie zagrał Dave Matthews. W efekcie powstała druga część tryptyku – „Black Ivory Soul”. Cykl zamknął wydany w 2004 roku longplay „Oyaya!”, na którym starły się elementy muzyki karaibskiej z wpływami latino, a wszystko przyprawiono afrykańskimi gitarami. I znów nie zabrakło gwiazd – tym razem pojawił się legendarny francuski piosenkarz Henri Salvador, mający w chwili nagrania osiemdziesiąt sześć lat. Zbiegło się to w czasie z jej występem na rzymskim koncercie „We Are The Future”, zorganizowanym przez Quincy Jonesa. Dzieliła wtedy scenę z między innymi Alicią Keys, Andreą Bocellim i Herbiem Hancockiem.

Trzy lata później do rąk fanów trafił krążek „Djin Djin”, którego tytuł zainspirowany był dźwiękiem dzwonu rozpoczynającego dzień w Afryce. Znów nie zabrakło na nim znakomitych gości, w tym Carlosa Santany, Petera Gabriela, Alicii Keys, Joss Stone, Ziggy’ego Marley’a, Branforda Marsalisa oraz duetu Amadou & Mariam. Za produkcję odpowiadał Tony Visconti, mający na swoim koncie współpracę z Davidem Bowie, Morrisey’em i formacją T.Rex. Wydawnictwo otrzymało Grammy w kategorii Najlepszy Album Muzyki Świata, a także nagrodę Naacp Image za Wybitny Album Muzyki Świata.

W listopadzie 2008 roku spełniła jedno ze swoich wielkich marzeń - po raz pierwszy zaśpiewała w jednych z najsłynniejszych koncertowych sal świata - nowojorskiej Carnegie Hall i londyńskiej Royal Albert Hall.

Na kolejną płytę fani artystki musieli czekać aż trzy lata. Na początku 2010 roku swoją premierę miał album – „Õÿö”, inspirowany muzyką, jaka od dziecka fascynowała Kidjo. W warstwie brzmieniowej stanowi udane połączenie muzyki tradycyjnej, utworów Miriam Makeby, klasycznego soulu lat 60. i 70., a nawet elementów hinduskich. Piosenkarka po raz kolejny zaprezentowała także swoje własne wersje klasyków muzyki rozrywkowej, między innymi „Samby Pati” Santany, „Move On Up” Curtisa Mayfielda, czy wreszcie „Baby I Love You” Arethy Franklin. Wśród gości na płycie znaleźli się – Dianne Reeves, John Legend i Roy Hargrove. Produkcją zajęła się sama Angélique, którą wspierał mąż, Jean Hebrail.

Artystka znana jest ze swojej szerokiej działalności społecznej. Od 2002 roku jest Ambasadorem Dobrej Woli z ramienia UNICEF-u, a swoją działalność skupia przede wszystkim na wizytowaniu krajów afrykańskich. Założyła ponadto The Batonga Foundation, dającą młodym dziewczętom możliwość dalszej edukacji, a w przyszłości szansę poprawy sytuacji kobiet na Czarnym Lądzie. Fundacja przyznaje stypendia, buduje szkoły, wprowadza nowoczesne metody nauczania, wyznaczając alternatywne modele edukacyjne, a przede wszystkim kładzie nacisk na wielokrotnie pomijany rozwój intelektualny wśród tamtejszych młodych dziewcząt. W 2005 roku, wspólnie z raperem Will.I.Amem została twarzą kampanii „In My Name” na rzecz walki z globalnym ubóstwem. W klipie promocyjnym pojawiły się także – piosenkarki – Fergie, Annie Lennox i Melanie Brown, aktorki - Scarlett Johansson i Misha Barton oraz królowa Jordanii Rania. Od 2009 roku jest zaangażowana w kampanię mającą na celu zwiększenie praw kobiet w Afryce.

Jej muzyka to szeroki konglomerat wielu stylów muzycznych – od afro popu, przez karaibski zouk, jazz, skończywszy na gospel i elementach Latino. Od dzieciństwa zafascynowana jest twórczością Jamesa Browna, Otisa Reddinga, Arethy Franklin, Jimiego Hendrixa, Steviego Wondera i Carlosa Santany. Na swoim koncie ma własne wykonania utworów z repertuaru między innymi George’a Gershwina – „Summertime”, Jimiego Hendrixa – „Voodoo Child”, Rolling Stonesów – „Gimme Shelter”, Johna Lennona – „Happy Christmas (War Is Over)” oraz U2 - „Mysterious Ways”

Artystka mówi biegle po francusku, angielsku, yorubie i fon. Nie trzeba dodawać, że teksty do piosenek również powstają w tych czterech językach. W ramach ciekawostki – posługuje się także swoim własnym językiem, zawierającym słowa – tytuły jej piosenek, jak choćby „Batonga”. Będąc przywiązaną do swej rodzimej kultury – podczas wykonywania swoich utworów stara się używać tradycyjnej benińskiej techniki wokalnej „zilin”, którą z powodzeniem łączy z jazzowym sposobem śpiewania.

Obecnie mieszka w Nowym Jorku.

Oyo
Oyo
1. Zelie • 2. Samba Pa Ti feat. Roy Hargrove • 3. Move On Up feat. John Legend • 4. Lakuthona Llanga • 5. I've Got Dreams To Remember • 6. Kelele • 7. Baby, I Love You feat. Dianne Reeves • 8. Dil Main Chuppa Ke Pyar Ka • 9. Petite Fleur • 10. Afia • 11. Cold Sweat • 12. Out Of Africa • 13. Mbube • 14. Atcha Houn • 15. You Can Count On Me (The theme of the UNICEF campaign "Give the gift of life" to eliminate newborn tetanus) • 16. Agbalagba (Inspired by Uwem Akpan's book "Say you're one of them"
Djin Djin
Djin Djin
1. Ae Ae • 2. Djin Djin (featuring Alicia Keys and Branford Marsalis) • 3. Gimme Shelter (featuring Joss Stone) • 4. Salala (featuring Peter Gabriel) • 5. Senamou (C'est l'Amour) (featuring Amadou & Mariam) • 6. Pearls (featuring Carlos Santana and Josh Groban) • 7. Sedjedo (featuring Ziggy Marley) • 8. Papa • 9. Arouna • 10. Awan N'la • 11. Emma • 12. Mama Golo Papa • 13. Lonlon (Ravel's Bolero) • • European and Australian edition: • 14. Arouna (featuring Joy Denalane) • 15. Emma (featuring Carmen Consoli) • • UK and Japanese edition: • 14. Ae Ae (Youssou N'Dour Version) • 15. Leila • 20. Salala (Junior Vasquez Afroelectro Radio Edit)
20th Century Masters - The Millennium Collection: The Best of Angelique Kidjo
20th Century Masters - The Millennium Collection: The Best of Angelique Kidjo
1. Babalao • 2. Agolo • 3. Naima • 4. Wombo Lombo • 5. Voodoo Child (Slight Return) • 6. Yaki Yaki • 7. We We • 8. Shango • 9. The Sound of Drums • 10. Never Know • 11. Open Your Eyes • 12. Malaika
Oyaya!
Oyaya!
1. Seyin Djro • 2. Congoleo • 3. Bala Bala • 4. Oulala • 5. N'Yin Wan Nou We • 6. Conga Habanera • 7. Le Monde Comme un Bébé (featuring Henri Salvador) • 8. Mutoto Kwanza • 9. Adje Dada • 10. Djovamin Yi • 11. Dje Dje l'Aye • 12. Macumba • 13. Bissimilai
Black Ivory Soul
Black Ivory Soul
1. Bahia • 2. Iwoya (featuring Dave Matthews) • 3. Olofoofo • 4. Tumba Brown • 5. Black Ivory Soul • 6. Refavela • 7. Iemanjá • 8. Afirika • 9. Okam Bale • 10. Ominira • 11. Mondjuba • 12. Ces Petits Riens
Keep on Moving: The Best of Angelique Kidjo
Keep on Moving: The Best of Angelique Kidjo
1. Summertime • 2. Voodoo Child (Slight Return) • 3. Agolo • 4. Fifa • 5. Batonga • 6. Wombo Lombo • 7. Malaika (Traditional) • 8. Open Your Eyes • 9. The Sound of the Drums • 10. Adouma • 11. Naïma • 12. Tourner la Page • 13. Babalao • 14. Agossi • 15. Idjé-Idjé • 16. Tombo • 17. Wé Wé • 18. Sénié
Oremi
Oremi
1. Introduction • 2. Voodoo Child (Slight Return) • 3. Never Know • 4. Babalao • 5. Loloye • 6. Itche Koutche • 7. Open Your Eyes • 8. Yaki Yaki • 9. Give It Up • 10. Oremi • 11. Orubaba • 12. No Worry
Fifa
Fifa
1. The Sound of the Drums • 2. Wombo Lombo • 3. Welcome • 4. Shango • 5. Bitchifi • 6. Fifa • 7. Goddess of the Sea • 8. Akwaba • 9. Koro-Koro • 10. Naïma
Ayé
Ayé
1. Agolo • 2. Adouma • 3. Aza Nan Kpé • 4. Tatchèdogbè • 5. Djan-Djan • 6. Lon Lon Vadjro • 7. Houngbati • 8. Idjé-Idjé • 9. Yemandja • 10. Tombo
Logozo
Logozo
1. Batonga • 2. Tché-Tché • 3. Logozo • 4. Wé-Wé • 5. Malaika (Traditional) • 6. Ewa Ka Djo • 7. Kaléta • 8. Elédjiré • 9. Sénié Bella Bellow • 10. Ekoléya
Parakou
Parakou
1. Alindjo • 2. Zanku • 3. Doliéo • 4. Agossi • 5. Kpeti-Kpeti • 6. Gogbahoun • 7. Blewu • 8. Yonnoun • 9. Tanyin
Baby I Love You  2010
Djin Djin  2007
Gimme Shelter  2007
Lonlon (Bolero Ravela)  2007
Move On Up  2010
Move On Up  2010
Salala  2007
Samba Pa Ti  2010
Senamou (C'est L'amour)  2007
Wele Wele  2007