Najważniejsze informacje:
- W czasie ciąży kobiety tracą średnio 5 proc. istoty szarej w mózgu, co sprzyja rozwojowi zachowań macierzyńskich.
- Zmiany te są fizyczne i dotyczą aż 94 proc. mózgu, szczególnie obszarów odpowiedzialnych za empatię i przywiązanie.
- Przebudowa mózgu jest adaptacyjna, a częściowy powrót istoty szarej następuje do pół roku po porodzie.
Zmiany w mózgu kobiet w ciąży: Naukowcy odkrywają tajemnice „baby brain”
Zjawisko rozkojarzenia, problemów z pamięcią i koncentracją, które często zgłaszają kobiety w ciąży i po porodzie, doczekało się naukowego wyjaśnienia. Hiszpańscy naukowcy z projektu BeMother, współpracujący z Instytutem Badań nad Zdrowiem Gregorio Marañóna w Madrycie, przeprowadzili szeroko zakrojone badania, które rzucają nowe światło na to, co dzieje się z mózgiem przyszłych mam.
Wyniki opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Nature Communications” potwierdzają, że w czasie ciąży dochodzi do fizycznych zmian w strukturze mózgu. Najbardziej spektakularnym odkryciem jest zanik średnio 5 proc. istoty szarej – części mózgu odpowiedzialnej za przetwarzanie informacji, pamięć, inteligencję, kontrolę motoryczną i percepcję zmysłową.
Jak przebiegała analiza mózgów kobiet w ciąży?
Badaniami objęto 127 kobiet w ciąży z Madrytu i Barcelony, które poddano rezonansowi magnetycznemu (MRI) na różnych etapach: przed poczęciem, w drugim i trzecim trymestrze, miesiąc po porodzie oraz sześć miesięcy po narodzinach dziecka. Dla porównania, analizowano także mózgi 32 kobiet, które nie były w ciąży.
Zmiany w istocie szarej dotyczyły aż 94 proc. mózgu. Najbardziej wyraźne i trwałe przekształcenia zaobserwowano w tzw. sieci trybu domyślnego, odpowiedzialnej za samoocenę, empatię i altruizm – kluczowe cechy dla budowania więzi z dzieckiem.
Zmiany hormonalne i ich wpływ na mózg
Naukowcy nie poprzestali na analizie obrazów mózgu. Pobrano również próbki moczu i śliny, by zbadać poziom hormonów. Okazało się, że wzrost poziomu estrogenu ściśle wiąże się ze zmniejszeniem objętości istoty szarej. To właśnie te zmiany hormonalne, w połączeniu z adaptacją do nowej roli, mogą wyjaśniać zjawisko „pregnezji” czy „baby brain”.
Co ciekawe, im większe były zmiany w mózgu, tym silniejszą więź z dzieckiem deklarowały matki. To sugeruje, że przebudowa mózgu w ciąży nie jest powodem do niepokoju, lecz naturalnym mechanizmem adaptacyjnym, ułatwiającym opiekę nad noworodkiem.
Przebudowa mózgu – czy jest odwracalna?
Badania wykazały, że po sześciu miesiącach od porodu istota szara częściowo powraca, ale nie w pełni. To oznacza, że zmiany są długotrwałe, choć nie całkowicie nieodwracalne. Naukowcy podkreślają, że podobne zjawiska obserwuje się także w okresie dojrzewania, co świadczy o ogromnej plastyczności ludzkiego mózgu.
Znaczenie odkrycia dla zdrowia psychicznego matek
Autorzy badania zwracają uwagę, że lepsze zrozumienie neuroanatomicznych zmian w mózgu kobiet w ciąży może pomóc w opracowaniu skuteczniejszych metod wsparcia psychicznego dla matek. Wiedza ta może być kluczowa w leczeniu depresji poporodowej i pozwolić na identyfikację okresów, w których interwencje przyniosą największe korzyści dla dobrostanu psychicznego kobiet.
Zmiany w mózgu nie są więc deficytem, lecz przemyślaną przez naturę strategią adaptacyjną, która pozwala matkom lepiej zrozumieć i odpowiedzieć na potrzeby dziecka.
Najnowsze badania potwierdzają, że ciąża to nie tylko czas zmian fizycznych, ale także głęboka przebudowa w mózgu kobiety. Zanik części istoty szarej to naturalny, przejściowy proces, który pomaga przyszłym mamom lepiej opiekować się dziećmi i budować z nimi silną więź. To kolejny dowód na to, jak niezwykłe są mechanizmy adaptacyjne ludzkiego organizmu.
źródło: RMF FM, PAP