Najważniejsze informacje:
- Metabolit witaminy A, kwas retinowy, może tłumić odpowiedź immunologiczną przeciwko nowotworom, co utrudnia skuteczność szczepionek przeciwnowotworowych.
- Naukowcy opracowali nowy związek, KyA33, który blokuje produkcję kwasu retinowego i wzmacnia działanie immunoterapii w badaniach na myszach.
- Odkrycia te mogą wyjaśnić, dlaczego wysokie spożycie witaminy A wiąże się z większą zachorowalnością na raka i otwierają nowe możliwości leczenia onkologicznego.
Witamina A pod lupą: Nowe odkrycia pokazują, jak jej metabolity mogą sprzyjać rozwojowi nowotworów
Witamina A – nie tylko dobroczynna?
Witamina A od dziesięcioleci jest uznawana za kluczowy składnik zdrowej diety, niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania wzroku, skóry i układu odpornościowego. Jednak najnowsze badania zespołu naukowców z Princeton University Branch of the Ludwig Institute for Cancer Research rzucają cień na ten pozytywny wizerunek. Okazuje się, że metabolity witaminy A, zwane retinoidami, mogą osłabiać naturalną odporność organizmu na nowotwory i utrudniać skuteczność nowoczesnych terapii przeciwnowotworowych.
CZYTAJ TEŻ: Jak rozpoznać niedobór witaminy B12? Poznaj 5 prostych wskazówek
Retinoidy – podwójna natura witaminy A
Retinoidy, czyli produkty przemiany witaminy A, od lat wzbudzają kontrowersje w świecie medycyny. Z jednej strony wykazują działanie przeciwnowotworowe w warunkach laboratoryjnych, z drugiej – liczne badania kliniczne wskazują, że wysokie spożycie witaminy A może zwiększać ryzyko zachorowania na raka i choroby sercowo-naczyniowe. Najnowsze odkrycia naukowców z Princeton pomagają rozwikłać ten paradoks.
Jak witamina A pomaga nowotworom unikać układu odpornościowego?
Kluczową rolę w tym procesie odgrywa kwas retinowy, powstający w wyniku działania enzymów ALDH1a2 i ALDH1a3. Wysoki poziom tych enzymów stwierdzono zarówno w komórkach nowotworowych, jak i w tzw. komórkach dendrytycznych (DCs) – kluczowych strażnikach układu odpornościowego.
Komórki dendrytyczne odpowiadają za rozpoznawanie zagrożeń i prezentowanie antygenów limfocytom T, które następnie niszczą komórki nowotworowe. Jednak, jak wykazały badania, kwas retinowy produkowany przez DCs zmienia ich zachowanie, prowadząc do tolerancji immunologicznej wobec nowotworu. W efekcie układ odpornościowy przestaje rozpoznawać i zwalczać komórki rakowe.
Dlaczego szczepionki przeciwnowotworowe często zawodzą?
Szczepionki oparte na komórkach dendrytycznych miały być przełomem w immunoterapii raka. Polegają na pobraniu komórek odpornościowych pacjenta, „nauczeniu” ich rozpoznawania antygenów nowotworowych i ponownym wprowadzeniu do organizmu. W praktyce jednak ich skuteczność okazała się rozczarowująca.
Zespół z Princeton odkrył, że w warunkach laboratoryjnych, w których przygotowuje się szczepionki DC, komórki te zaczynają produkować duże ilości kwasu retinowego. Aktywuje to szlak sygnałowy, który hamuje dojrzewanie DCs i ich zdolność do aktywacji limfocytów T. Co więcej, kwas retinowy sprzyja powstawaniu makrofagów, które są mniej skuteczne w walce z nowotworami. To tłumaczy, dlaczego szczepionki DC często nie spełniają pokładanych w nich nadziei.
KyA33 – nowa nadzieja w walce z rakiem
Przełomem okazało się opracowanie związku KyA33, który blokuje produkcję kwasu retinowego zarówno w komórkach nowotworowych, jak i dendrytycznych. W badaniach na myszach szczepionki DC przygotowane z użyciem KyA33 wywoływały silną, specyficzną odpowiedź immunologiczną, opóźniały rozwój nowotworu i spowalniały jego postęp. Co więcej, samo podanie KyA33 działało jak immunoterapia, ograniczając wzrost guzów.
Rozwiązanie starego paradoksu
Odkrycie to pozwala zrozumieć, dlaczego witamina A może mieć zarówno działanie przeciwnowotworowe, jak i sprzyjać rozwojowi raka. W warunkach laboratoryjnych kwas retinowy hamuje wzrost komórek nowotworowych, jednak w rzeczywistych warunkach organizmu nowotwory często tracą wrażliwość na ten szlak sygnałowy. Zamiast tego, kwas retinowy działa w mikrośrodowisku guza, tłumiąc odpowiedź immunologiczną i pozwalając nowotworowi na rozwój.
Nowe perspektywy leczenia
Opracowanie bezpiecznych i selektywnych inhibitorów szlaku kwasu retinowego otwiera nowe możliwości w leczeniu nowotworów, a także innych chorób związanych z nadmiarem retinoidów, takich jak cukrzyca czy schorzenia sercowo-naczyniowe. Naukowcy już pracują nad wprowadzeniem tych innowacyjnych leków do badań klinicznych.
Jak podkreślają autorzy badań, zrozumienie roli witaminy A i jej metabolitów w mikrośrodowisku nowotworu może zrewolucjonizować podejście do immunoterapii i otworzyć drogę do skuteczniejszych metod leczenia raka.
źródło: scitechdaily.com