Czy w Polsce istnieją sekty?
Premiera serialu „Niebo. Rok w piekle” z Tomaszem Kotem w roli głównej, na nowo obudziła w Polsce dyskusję na temat sekt i innych grup destrukcyjnych tego typu. Choć wielu osobom może wydawać się, że w 2026 roku raczej nie mamy już do czynienia z sektami na terenie naszego kraju, jest to błędne myślenie. Różnego rodzaju kulty cały czas są obecne, jednak w obecnych czasach wyglądają nieco inaczej. – Grupy określane dziś jako sekty nie identyfikują się często jako ruchy religijne. Operują językiem psychologii, rozwoju osobistego, terapii czy tzw. nowej duchowości. Zmieniający się kontekst społeczny, kulturowy i technologiczny sprawia, że zjawisko sekt nie zanika, lecz ulega przeobrażeniom – wyjaśnia w rozmowie z RMF FM dr Bukowska.
Szczególnie groźne są zrzeszenia, które doprowadziły do stopniowego osłabienia i rozpadu relacji rodzinnych oraz powstawania głębokich, długofalowych traum psychicznych u członków. Ekspertka podkreśla jednak, że spora część takich historii, z różnych względów, pozostaje poza debatą publiczną i nie trafia do szerszej świadomości społecznej.
Kiedy sekta staje się ważniejsza niż rodzina
Osoby, które interesują się tematyką sekt, bardzo często nie mogą zrozumieć, jak to działa, kult może stać się dla kogoś ważniejszy niż jego własne dzieci. Znane są przypadki, gdy rodzice zostawiali na kilka godzin pociechy same, ponieważ musieli wypełniać obowiązki wyznaczone im przez guru. Niestety w historii dochodziło także do dużo drastyczniejszych zaniedbań, a nawet zabójstw – tutaj przykładem są m.in. wydarzenia związane z Lori Vallow Daybell.
Więcej o zbrodniach Lori przeczytasz tutaj:
Jak więc jest to możliwe, że matka czy ojciec w imię innej „wiary” może doprowadzić do opuszczenia najbliższych sobie osób?
Kult ponad dzieci: jak w sektach minipuluje się rodzicami?
Dr Bukowska wyjaśnia, że proces, w którym rodzice marginalizują potrzeby własnych dzieci, mało kiedy ma charakter nagły lub jednoznaczny. – Z perspektywy psychologii społecznej i badań nad grupami o wysokim poziomie kontroli jest to proces stopniowy, oparty na systematycznym przekształcaniu sposobu myślenia, hierarchii wartości oraz relacji emocjonalnych jednostki. Jednym z kluczowych mechanizmów jest redefinicja ról i norm moralnych – dodaje.
W narracji grupowej dobro dziecka bywa podporządkowywane „wyższemu celowi” rozwojowi duchowemu, misji wspólnoty lub rzekomemu ratowaniu świata. Relacje rodzinne są przy tym przedstawiane jako przeszkoda, obciążenie lub źródło „toksycznych wpływów”, co prowadzi do stopniowego osłabienia naturalnych więzi emocjonalnych – podsumowuje specjalistka.
Czytaj więcej o sektach w naszym kraju: Myślisz, że sekty to problem tylko USA? Ekspertka ujawnia, jak w Polsce działają ich przywódcy
O ekspertce:
Dr Agnieszka Bukowska – socjolożka, pedagożka, badaczka sekt, terapeutka, adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Civitas, dyrektorka Centrum Badań nad Ryzykami Społecznymi i Gospodarczymi Uniwersytetu Civitas. Autorka przedmowy do wznowienia książki Sebastiana Kellera Niebo. Pięć lat w sekcie.