Ojcowie na zasiłku macierzyńskim
Zakład Ubezpieczeń Społecznych opublikował najnowsze dane za 2025 rok, które pokazują, że coraz więcej ojców decyduje się na skorzystanie z zasiłku macierzyńskiego, zwłaszcza w ramach urlopu rodzicielskiego. To efekt wdrożenia unijnej dyrektywy work-life balance, która miała na celu wyrównanie szans rodziców w opiece nad dziećmi i ułatwienie kobietom powrotu do pracy. W 2025 roku mężczyźni stanowili już 33,4 proc. wszystkich osób pobierających zasiłek macierzyński, co oznacza, że co trzeci rodzic korzystający z tego świadczenia to ojciec. Największy wzrost odnotowano w przypadku urlopu rodzicielskiego – udział ojców wzrósł z 12,3 proc. w 2024 roku do 16,7 proc. w 2025 roku, mimo ogólnego spadku liczby urodzeń. To wyraźny sygnał, że polskie rodziny coraz chętniej dzielą się obowiązkami związanymi z opieką nad dziećmi.
Urlop ojcowski i rodzicielski – co się zmieniło i jak z nich skorzystać?
Prawo do urlopu ojcowskiego to wyłączne uprawnienie każdego ojca, niezależnie od sytuacji matki dziecka. Urlop ten trwa do dwóch tygodni i można go wykorzystać jednorazowo lub podzielić na dwie części. Przysługuje także ojcom adopcyjnym. Wysokość zasiłku za ten okres wynosi 100% podstawy wymiaru, a wniosek należy złożyć u pracodawcy co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
W przypadku urlopu rodzicielskiego, od kwietnia 2023 roku obowiązują nowe zasady – łączny czas urlopu został wydłużony do 41 tygodni (przy jednym dziecku) lub 43 tygodni (przy większej liczbie dzieci). Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie 9-tygodniowej, nieprzenoszalnej części urlopu dla każdego z rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec mają wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, którego nie można przekazać drugiemu rodzicowi. Jeśli nie zostanie on wykorzystany, przepada. Pozostałą część urlopu rodzice mogą podzielić według własnego uznania. Zasiłek za ten okres wynosi 70% podstawy wymiaru, a w niektórych przypadkach nawet 81,5%.
Zmiana modelu rodziny
Dane ZUS potwierdzają, że unijne rozwiązania przynoszą realne efekty. Coraz więcej ojców decyduje się na aktywne uczestnictwo w opiece nad dziećmi, co nie tylko odciąża matki, ale także pozwala na bardziej partnerski podział obowiązków w rodzinie. Nowe przepisy mają na celu nie tylko wsparcie kobiet w powrocie na rynek pracy, ale także budowanie nowoczesnego modelu rodziny, w którym oboje rodzice mają równe prawa i obowiązki. Eksperci podkreślają, że takie zmiany sprzyjają lepszemu rozwojowi dzieci i wzmacniają więzi rodzinne. Warto pamiętać, że wnioski o urlopy należy składać z odpowiednim wyprzedzeniem – 7 dni w przypadku urlopu ojcowskiego i 21 dni w przypadku urlopu rodzicielskiego. Szczegółowe informacje oraz wzory wniosków dostępne są na stronie internetowej ZUS.