Pod ziemią zbudowali całe miasto! Mają tu sklepy, restauracje, a nawet kościoły

W samym sercu australijskiego outbacku, gdzie letnie temperatury przekraczają 50°C, mieszkańcy Coober Pedy znaleźli niezwykły sposób na przetrwanie. Zamiast walczyć z upałem, schowali się pod ziemię i stworzyli całe miasto ukryte pod powierzchnią pustyni. Poznaj historię miejsca, w którym podziemne domy, sklepy i kościoły są odpowiedzią na jedno z najtrudniejszych środowisk na świecie.
chcesz widzieć więcej artykułów od RMF FM? dodaj w Google
Australijskie podziemne miasto, które chroni mieszkańców przed upałem, źródło: Shutterstock
  • ● Mieszkańcy Coober Pedy, australijskiego miasta na pustyni, żyją pod ziemią, aby chronić się przed upałem sięgającym nawet 50°C.
  • ● Podziemne domy, zwane „dugouts”, zapewniają komfort termiczny i pozwalają oszczędzać na kosztach energii.
  • ● Miasto powstało wokół kopalni opali, a pod ziemią działają nie tylko domy, lecz także sklepy, restauracje i kościoły.
  • ● Odwiedź stronę główną RMF FM.

Miasto ukryte pod pustynią

Daleko od zielonych wybrzeży australijskich miast, w samym środku nieprzyjaznego outbacku - rozległego, słabo zaludnionego i w większości półpustynnego obszaru pośrodku kontynentu, znanego z czerwonej ziemi, upałów i niewielkiej liczby miast - rozciąga się krajobraz jak z innej planety. Niskie wzgórza bladej ziemi wyrastają z czerwonej pustyni i tworzą widok, który bardziej przypomina dzieło sztuki niż naturalny krajobraz.

To nie ruiny starożytnych cywilizacji, lecz ślady ludzkiej pomysłowości i walki z naturą. Pod tą surową powierzchnią przez dekady usuwano tysiące ton skał, by stworzyć miejsce do życia. Tak powstało miasto Coober Pedy.

Dlaczego pod ziemią?

Coober Pedy to nie tylko ciekawostka turystyczna, lecz przede wszystkim praktyczna odpowiedź na jedno z najtrudniejszych środowisk na świecie. Latem temperatury regularnie przekraczają tu 40°C, a podczas fal upałów sięgają nawet 50°C. W takich warunkach tradycyjne domy wymagają nieustannego chłodzenia, co generuje ogromne koszty energii. Choć miasto produkuje własny prąd, głównie z energii wiatrowej i słonecznej, to właśnie ziemia okazała się najlepszym izolatorem.

Podziemne domy, zwane „dugouts”, korzystają z naturalnej izolacji, dzięki której temperatura wewnątrz pozostaje stabilna przez cały rok. Kiedy na powierzchni panuje upał lub chłód, kilka metrów pod ziemią utrzymuje się przyjemny klimat zbliżony do pokojowego. Takie rozwiązanie zapewnia komfort i pozwala znacząco ograniczyć wydatki na klimatyzację i ogrzewanie.

Historia miasta i opalowe początki

Coober Pedy leży w południowej Australii, około 850 kilometrów na północ od Adelaide. Na pierwszy rzut oka przypomina typowe górnicze miasteczko z szerokimi drogami i rozrzuconymi budynkami. Jednak to właśnie hałdy wykopanej ziemi zdradzają niezwykłą historię tego miejsca.

Miasto rozwinęło się wokół wydobycia opali, cennych kamieni odkrytych tu na początku XX wieku. Poszukiwania opali zmieniły krajobraz i pozostawiły po sobie tysiące szybów i kopców. Z czasem mieszkańcy zauważyli, że ta sama ziemia, która kryje skarby, może być schronieniem przed ekstremalnym klimatem.

Życie pod ziemią: codzienność i wygoda

W Coober Pedy znaczna część mieszkańców żyje pod ziemią. Z zewnątrz wiele domów jest niemal niewidocznych, bo zdradzają je jedynie wejścia i wystające z ziemi rury wentylacyjne. Podziemne przestrzenie nie przypominają ciasnych nor. To często przestronne mieszkania z nowoczesnymi kuchniami, łazienkami i pokojami rozrywki. Skała, w której są wykute, pozwala dowolnie kształtować wnętrza, więc mieszkańcy nie są ograniczeni tradycyjnymi ścianami ani układem pomieszczeń.

Podziemne życie to nie tylko domy. Pod powierzchnią działają restauracje, sklepy, a nawet kościoły. Wiele z tych miejsc powstało w dawnych korytarzach kopalnianych, które przekształcono w przestrzenie użytkowe. Dla mieszkańców i turystów to niepowtarzalna okazja, by doświadczyć ciszy i spokoju, jakie daje otoczenie ziemi, bez hałasu, owadów i palącego słońca.

Coober Pedy
źródło: Coober Pedy

 

Podziemna tradycja na świecie

Choć Coober Pedy wydaje się wyjątkowe, ludzie od tysięcy lat wykorzystywali skałę i ziemię do życia oraz ochrony przed trudnymi warunkami. Najbliższe przykłady prawdziwie podziemnych osad to Derinkuyu w Turcji, gdzie w skale wydrążono wielopoziomowe miasto, oraz Matmata w Tunezji, gdzie do dziś można zobaczyć domy wykute wokół zagłębionych dziedzińców.

Podobne korzyści dawały też osady wykute w skalnych ścianach lub wbudowane w nisze klifów. Należą do nich Petra w Jordanii i Mesa Verde w Stanach Zjednoczonych. To rozwiązania tylko częściowo podziemne, ale wspólnym mianownikiem we wszystkich tych miejscach jest naturalna izolacja, którą daje skała. Chroni ona przed upałem, chłodem i nagłymi zmianami temperatury.

Wyzwania podziemnego życia

Mimo wielu zalet życie pod ziemią nie jest możliwe wszędzie. Kluczowe znaczenie ma rodzaj skały: musi być na tyle miękka, by ją wydrążyć, ale wystarczająco stabilna, by utrzymać konstrukcję bez dodatkowych wzmocnień. Ważna jest także sucha pogoda, ponieważ w wilgotnych regionach podziemne domy mogą mieć problemy z wilgocią, przeciekami i pleśnią.

Wentylacja to kolejny istotny aspekt. W Coober Pedy proste szyby wentylacyjne zapewniają cyrkulację powietrza i usuwają wilgoć powstającą podczas codziennych czynności. Dzięki temu wnętrza pozostają suche i zdrowe.

Inspiracja dla przyszłości?

W dobie rosnących temperatur na całym świecie pomysł wykorzystywania podziemnych przestrzeni do życia i pracy zyskuje na znaczeniu. Choć nie wszędzie da się powtórzyć sukces Coober Pedy, przykład australijskiego miasta pokazuje, że czasem to, co najprostsze i najbardziej naturalne, okazuje się najlepszą odpowiedzią na wyzwania klimatyczne.

Czytaj dalej: