Dziady - jak nasi przodkowie obchodzili to święto?

W Stanach Zjednoczonych obchodzi się Halloween, w Meksyku Dia de los Muertos. Naszym słowiańskim odpowiednikiem tych świąt są "dziady", które zyskują coraz większą popularność. Skąd wziął się ten zwyczaj i jak go obchodzono?
Fot. shutterstock

Dziady - skąd się wziął ten słowiański zwyczaj?

Dziady to pogański dpowiednik święta zmarłych. W folklorze słowiańskim nazywano tak przedchrześcijańskie obrzędy, rytuały i zwyczaje, które były poświęcone duchom przodków. Ich celem było nawiązanie relacji z duszami przodków, którzy raz na jakis czas powracali do swoich ziemskich siedzib. Zyskaie przychylności zmarłych było ważne, ponieważ zapewniali oni płodność i urodzaj. Nazwa "dziady" była używana w Polsce, Rosji na Białorusi oraz na terenie Ukrainy. Słowo to oznaczało nie tylko człowieka starego, ale też ducha czy demona. W tradycji słowiańskiej, w zależności od regionu, święto to obchodzono dwa razy w roku. Istniał podział na dziady wiosenne oraz jesienne. Te drugie przypadały na noc między 31 października i 1 listopada. Tzw. "noc zaduszkowa" miała byc przygotowaniem do jesiennego święta zmarłych, które odbywało się w drugi dzień listopada.

Zwyczaje i obrzędy

Wprawdzie dziady były obrzędem przedchrześcijańskiem i na wiele wieków praktycznie o nich zapomniano. Dopiero polscy romantycy przypomnieli sobie o tym święcie. Jak wyglądały tradycyjne obrzędy odprawiane przez naszych pradawanych przodków? Słowianie wierzyli, że dusze "z tamtego świata" należało ugościć, aby zdobyć ich sympatię. Dlatego też podstawowym elementem obrządków były uczty. Dusze zmarłych "karmiono i pojono" wódką, miodem, jajkami, kaszą czy kutią. Kolacje odbywały się w domach lub bezpośrednio na cmentarnych grobach. Ucztujący wyrzucali część jedzenia poza stół. Niektórzy Słowianie zapewniali też swoim zmarłym przodkom kąpiele oraz saunę aby mogli się ogrzać. Palono ogniska na rozstajach dróg. Bardzo ważne było zapewnienie źródła ciepła, stąd też dużą rolę odgrywał ogień. Zwyczaj ten przetrwał w dzisiejszym paleniu zniczy. Gorące płomienie miały też inne znaczenie - miał uniemożliwić wyjście na świat złym demonom.

Żebracy oraz zakazy

Podczas święta niezwykle dużą rolę odgrywali żebracy, których w wielu rejonach nazywano właśnie dziadami. Słowianie wyobrażali sobie, że dziadowie-żebracy to postacie, które łączą świat zmarłych ze światem ludzi. To właśnie do nich składano modlitwy za dusze przodków, którzy odeszli. W zamian żebrakom oferowano jedzenie lub pieniądze. Czasami interpretowano to, jako formę karmienia dusz przodków. 

Co ciekawe, podczas obchodzenia święta obowiązywała cała lista czynności, których nie można było wykonywać. Wierzono, że niektóre czynności mogły zakłócić spokój goszczących na ziemi dusz. Zakazywano m.in. szycia (żeby nie uwiązac duszy w naszym świecie), palenia w piecu (żeby nie zablokować wejścia zmaryłm do domu), sprzątania ze stołu, wylewania wody po myciu, głośnych rozmów czy pracy przy lnie.

Współczesne dziady

Chrześcijaństwo starało się wyprzeć pogańskie obrzędy, ale z drugiej strony adaptowało je, dążąc do ich chrystianizacji. Dzisiaj zainteresowanie tym świętem rośnie. Różne grupy neopogańskie czy rodzimowiercze dalej kultywują słowiańskie obyczaje. W Krakowie dalej żywa jest tradycja Rękawki. Obchodzenie dziadów było też bardzo popularne na Białorusi w latach 80. ubiegłego wieku. Obecnie jednak dalej słowiańskie dziady są wypierane przez Halloween, które zyskuje coraz większa popularność. Za to coraz więcej grup nawołuje do pamięci o naszych rodzimych zwyczajach.

Przynosisz kwiaty na grób? Sprawdź, które są szczególnym symbolem szacunku do zmarłego
Święto Zmarłych coraz bliżej. Oprócz zniczy, wiele osób postanawia położyć na grobie bliskiej osoby kwiaty. To właśnie niektóre z nich są ściśle związane z kultem śmierci i szacunku do osób, które odeszły. Podpowiadamy, co symbolizują konkretne...

Czy obchodzenie Halloween grozi atakiem złych mocy?
Halloween wypada 31 października i, jak co roku, budzi ogromne emocje wśród Polaków. Wokół tego zwyczaju powstało mnóstwo mitów i wątpliwości. Czy obchodzenie go jest bezpieczne? Czy biorąc udział w halloweenowym przyjęciu wystawiamy się na atak...

Wybrane dla Ciebie

Zobacz także

To miejsce to prawdziwa utopia. Miało być miastem "ludzkiej jedności". Jak funkcjonuje teraz Auroville?
Ta kobieta od 4 lat żyje bez ogrzewania. Zdradza sposób, jak udaje jej się przetrwać [WIDEO]
Biały nalot na czekoladzie. Skąd się bierze i czy zagraża naszemu zdrowiu?
Dziady to słowiańskie Halloween?! Co to za zwyczaj? Historia, różnice, tradycje

Gorący temat

Tak wygląda dziś Zosia z "Rodziny zastępczej". Pojawiła się na premierze thrillera erotycznego [FOTO]
Misheel Jargalsaikhan, którą telewidzowie kojarzą przede wszystkim z serialu "Rodzina zastępcza", pojawiła się ostatnio na premierze głośnego filmu "Pokusa". Zobaczcie, jak wygląda 34-letnia obecnie gwiazda.

Reklama

Najnowsze wpisy

Ida Nowakowska po wypadku nie wraca do "Pytania na śniadanie". Kiedy znów pojawi się w telewizji?
Rewolucja w życiu Roksany Węgiel. Wokalistka podzieliła się radosną nowiną [FOTO]
Wstydliwy sekret Maryli Rodowicz wyszedł na jaw. To robiła w internecie!
Dominika Gwit ostrzega fanów. "Nie wiadomo, co to za trucizna"! Padła ofiarą okropnego procederu
Edyta Herbuś topless na plaży. Pokazała, jak z nagim biustem spaceruje wśród fal [WIDEO]
Ciało obce w sałatce z buraczków. Jest ostrzeżenie GIS! Który produkt jest wycofywany ze sprzedaży?

Nie przegap

Wiktoria Gąsiewska zrzuciła ubrania przed obiektywem aparatu. Efekt zapiera dech [ZDJĘCIA]
Polsat ogłasza kolejne zmiany w "Twoja twarz brzmi znajomo". Piotr Gąsowski nie wytrzymał!
Biedronka rozesłała do polskich domów wiadomość. Lećcie do skrzynki pocztowej
Agnieszka Sienkiewicz bez biustonosza. Aktorka zamieściła zmysłowe nagranie na Instagramie! [WIDEO]
Aleksandra Popławska pokazała zmysłowe kadry. 46-latka zniewala! "Kobieta niebanalna, to i sesja wspaniała" [FOTO]
Ida Nowakowska po wypadku nie wraca do "Pytania na śniadanie". Kiedy znów pojawi się w telewizji?
Dominika Gwit ostrzega fanów. "Nie wiadomo, co to za trucizna"! Padła ofiarą okropnego procederu

Reklama