Luigi Boccherini

Luigi Boccherini

 
kraj: Włochy
gatunek: klasyczna

Prawdziwe nazwisko Luigi Rodolfo Boccherini. Włoski kompozytor i wiolonczelista epoki klasycyzmu oraz rokoko. Obok Josepha Haydna uważany za twórcę kwintetu smyczkowego. W jego muzyce słychać wyraźne wpływy stylu śródziemnomorskiego, szczególnie w odniesieniu do jego utworów na gitarę. Spośród jego utworów – największą popularnością cieszy się jednak - Menuet z kwintetu smyczkowego nr 13 oraz Koncert na Wiolonczelę B-moll.

Urodził się 19 lutego 1743 roku w Lukce w muzykalnej rodzinie. Ojciec był wiolonczelistą i kontrabasistą. Od najmłodszych lat wykazywał szczególne uzdolnienie muzyczne, dlatego już w wieku czternastu lat wyjechał na lekcje do Rzymu. W 1757 roku przybył do Wiednia, gdzie razem z ojcem został zatrudniony w Burgtheater.

Cztery lata później wyjechał do Hiszpanii, gdzie znalazł posadę na dworze młodszego brata Karola III – infanta Luisa Antonia. Cieszył się uznaniem książęcym do czasu, gdy następca tronu w niepochlebny sposób wypowiedział się o nowym utworze kompozytora. Po tym wydarzeniu obrażony opuścił dwór i udał się do małego miasteczka w górach Gredos, gdzie powstało wiele spośród jego najsłynniejszych kompozycji.

Na kompozytora miał też wpływ inny włoski wiolonczelista – Giovanni Battista Cirri, który urodził się przed Boccherinim i Haydnem.

Do najsłynniejszych mecenasów kompozytora należeli – francuski konsul Lucjan Bonaparte (prywatnie brat casarza Francuzów – Napoleona I) oraz Fryderyk Wilhelm II Hohenzollern, słynący z zamiłowania do fletu, wiolonczeli i swojego mecenatu dla sztuki.

Był najwyższych lotów wirtuozem wiolonczeli. Często wykonywał na tym instrumencie repertuar przygotowany pod skrzypce. W jego kompozycjach – partie wiolonczeli częściowo rozkładały się na dwa instrumenty, a koncerty rozwiązywał za pomocą kwintetu smyczkowego.

Jego dorobek artystyczny jest imponujący – utwory kameralne to ponad sto kwintetów smyczkowych na dwoje skrzypiec, altówkę oraz dwie wiolonczele, w czym był prawdziwym pionierem – kontrast kompozycyjny był bowiem piorunujący. W swoim dorobku ma także dwanaście kwintetów gitarowych, niestety nie wszystkie przetrwały do naszych czasów, prawie sto kompozycji dla kwartetu smyczkowego, utwory na trzy instrumenty smyczkowe oraz sonaty (z czego przynajmniej dziewiętnaście na wiolonczelę). Jego utwory na orkiestrę to około trzydzieści symfonii, dwanaście wirtuozerskich koncertów wiolonczelowych, opera „La Clementina” (1786), 4-gł. „Msza” (1800) oraz „Stabat Mater” (1801).

Jego styl jest charakterystyczny dla typowego rokoko – powabny, pełen lekkości i optymizmu, okrywa przed słuchaczem wielką inwencję kompozytora w linii melodycznej oraz rytmie, w części zawdzięczając to swemu pobytowi w Hiszpanii i zaadoptowaniu przynajmniej w części tradycji gitary klasycznej.

Prywatnie był dwukrotnie żonaty, miał dwie córki. Podobnie do Mozarta - umarł w zupełnej biedzie, 28 maja 1805 roku. Obecnie jego spadkobiercy żyją w Hiszpanii.

Po śmierci – kompletnie zapomniany. Nazywany w XIX wieku złośliwym przezwiskiem „żony Haydna”, z uwagi na wspólne pole zainteresowań muzycznych. Tak naprawdę renesans wielkiemu wirtuozowi przyniosła dopiero … druga połowa wieku XX. Wtedy to, jego prace zostały dokładnie opisane przez francuskiego muzykologa – Yvesa Gérarda w nazwanym od jego nazwiska katalogu, a opublikowanym w Londynie w 1969 roku. Przywrócono także do życia tak zwany Boccherini Quintet, który odkrył kolekcję fenomenalnych utworów wirtuoza i zaprezentował ją szerokiej publiczności – najpierw w Paryżu, a potem ruszył w światowe tournee.

Na początku XX wieku - reżyser Peter Weir, umieścił w filmie „Pan i władca: Na krańcu świata” (2003) słynnej kompozycji na kwartet smyczkowy „Musica notturna delle strade di Madrid” (C-dur, Opus 30).

Zgodnie z dekretem ministerialnym, z dnia 27 kwietnia 2006 roku – „Opera Omnia” Luigiego Boccheriniego otrzymała status Italian National Edition.

Słuchaj w serwisie RMF ON:

RMF Muzyka Klasyczna