Andrzej Poniedzielski  / fot. K. Mularczyk / oficjalna strona artysty

Andrzej Poniedzielski


kraj: Polska
gatunek: piosenka literacka
dekady: 1970, 1980, 1990, 2000
Polski poeta, autor tekstów piosenek, bard, humorysta, twórca scenariuszy, reżyser. Znacząca postać środowiska kabaretowego. Niezwykła osobowość – mieszanka precyzji, inteligencji, wrażliwości, skromności i niezmąconego spokoju. Niebywale precyzyjnie i bardzo inteligentnie operuje słowem, co czyni z niego wspaniałego konferansjera oraz znakomitego interpretatora swoich tekstów i piosenek. W środowisku nazywany „logo listopada”. Sam mówi o sobie „nevergreen” - zaprzeczenie nieprzemijającego przeboju i „...deklaracja niemłodości”.

Urodził się 4 lipca 1954 w w rodzinie nauczycielskiej w Kielcach. Tam też skończył szkołę podstawową, a następnie Technikum Elektroniczne. To wtedy skrystalizowała się jego dwoista – humanistyczno – ścisła natura. Z jednej strony założył kabaret, organizował występy z okazji szkolnych uroczystości, z drugiej zaś - sam zmontował stół mikserski. Wtedy dostępne były jedynie standardowe potencjometry obrotowe, trudne do kontroli, w przeciwieństwie do tych, w profesjonalnych stołach – potencjometrów suwakowych. Andrzej skonstruował, zaprojektował i własnoręcznie wykonał płytę z suwakami, które poprzez bloczki i linki zapewniały ruch obrotowy potencjometrów regulacyjnych. Za to niebywałe wówczas osiągnięcie – otrzymał zasłużenie szkolną nagrodę.

Studiując na Wydziale Elektrycznym Politechniki Świętokrzyskiej już na II roku przeniósł szkolny pomysł występów scenicznych i założył kolejny kabaret. Występował w uczelnianym Klubie pod Krechą. Od 1977 roku uczestniczył w Giełdach Piosenki Turystycznej w Szklarskiej Porębie, będących w tamtych czasach spotkaniami wykonawców i twórców z tak zwanego drugiego obiegu.

Debiutował na scenie w 1977 r. otrzymując wyróżnienie na Spotkaniach Zamkowych „Śpiewajmy Poezję” w Olsztynie i nagrodę Naczelnej Redakcji Muzyki Estradowej PR i TV na Studenckim Festiwalu Piosenki w Krakowie. W tym samym roku otrzymał zaproszenie na festiwal FAMA, na którym poznał Elżbietę Adamiak, uznaną i nagradzaną już piosenkarkę z kręgu studenckiej kultury, z którą stali się parą tak na scenie, jak i w życiu osobistym.

Rok później na festiwalu krakowskim zdobył II nagrodę, a w kilka miesięcy później - główną nagrodę na I Warszawskim Przeglądzie Piosenki Autorskiej (późniejsza OPPA) oraz zaproszenie na koncert debiutów Opole 78, gdzie „Kardiogram” przeszedł w eliminacjach, ale nie dostał jednak nagrody.

Tymczasem skończył studia z tytułem mgr inżyniera elektryka.

W latach 80. często występował, wspólnie z żoną, która do jego wierszy pisała muzykę. Ta ich sceniczna współpraca przełożyła się na płyty – „Elżbieta Adamiak” (1980), „Do Wenecji stąd dalej” (1986), „Elżbieta Adamiak i Andrzej Poniedzielski – Live” (1987), a później „Półsenne nuty” (1992) i „Atlantyda” (1995).

W 1984 roku opublikował tomik swoich wierszy – „Chyba już można...”, zawierający kilkadziesiąt tekstów, wierszy i piosenek z lat 1977-1982 – między innymi - „Bawitko”, „Kardiogram, Koń, szabelka i butelka”, „Nos Kościuszki”, oraz „Piosenkę o chyba jeszcze miłości”.

Lata 90. to próba biznesu z artykułami motoryzacyjnymi. Doszedł jednak do momentu, w którym musiał wybrać – twórczość czy interesy. Wybrał to pierwsze, ale z właściwą sobie przekorą – nie porzucił też do końca roli biznesmena – założył własną scenę - Piwnicę Artystyczną „Przechowalnia”. Ruszyła w 1995 roku, przy ogromnym wsparciu i udziale żony. Był ot wtedy jedyny kabaret literacki w Polsce, oprócz krakowskiej Piwnicy pod Baranami.

W maju 1995 roku był inspiracją dla kolejnego koncertu Magdy Umer z cyklu „Mężczyźni mojego życia”. To ją uważa się za odkrywcę scenicznego talentu Poniedzielskiego, jeszcze z jego czasów studenckich.

Od 1999 roku wieczory kabaretowe „Przechowalni” Andrzej Poniedzielski zaczął prowadzić wspólnie z Arturem Andrusem, co stworzyło nową jakość – improwizowanych błyskotliwych dialogów opartych o sceniczne osobowości obu artystów. W tym samym roku ukazał się jego tomik wierszy i tekstów „Biblioteka bardów” zilustrowany przez jego syn Michała.

Nowy wiek zastał go wciąż piszącego – prozą i wierszem, niezwykle czynnego. Spod jego pióra wychodzą wciąż utwory poetyckie, teksty piosenek, felietony, scenariusze, komentarze, laudacje czy fragmenty przedstawień teatralnych. Współpracował z teatrem – do muzyki Tadeusza Woźniaka pisał piosenki do spektakli – „Kubuś Fatalista i jego Pan”, „Czterech muszkieterów w świecie komputerów” (Teatr Polski w Bydgoszczy) czy „Kopciuszek” Brzechwy, (Teatr Dramatyczny w Białymstoku i Teatr imienia Horzycy w Toruniu). Do płyty Wojciecha Młynarskiego i Jerzego Derfla „12 godzin z życia kobiety” napisał w 2002 roku scenariusz i wyreżyserował spektakl pod tym samym tytułem w łódzkim Teatrze Powszechnym. Łącznie jest już prawie 400 tekstów.

W 2002 r. ukazała się jego solowa płyta „13 łatwych utworów tanecznych”, za którą otrzymał nominację do Fryderyków w kategorii piosenka poetycka.

Od kwietnia 2003 roku Andrzej Poniedzielski zaczął publikować swoje „Felietony z wierszem”.

Oprócz tego, na scenie stworzył niezwykłe spektakle – „Chlip-Hop - czyli nasza mglista laptop-lista” (z Magdą Umer) (2006), „Stacyjka-Zdrój” (2007) czy „Album Rodzinny” (2007) (na motywach twórczości Jana Kaczmarka) – będąc ich współautorem, scenarzystą i współwykonawcą. Na estradzie występuje z recitalami i wieczorami autorskimi, będącymi połączeniem zabawnych i błyskotliwych refleksji z tekstami poetyckimi. Jak sam mówi - „już nie śpiewa, lecz aznavourzy”.

Od marca 2007 roku pełni obowiązki kierownika literackiego „Sceny na dole” w teatrze Ateneum.

W tym samym roku został nominowany do nagrody imienia Mateusza Święcickiego za całokształt twórczości. W tym samym roku, podczas XXVIII Przeglądu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu odebrał Dyplom Mistrzowski Kapituły imienia Aleksandra Bardiniego.

Rok później otrzymał Nagrodę Polskiej Estrady „Prometeusz” przyznawanej za wybitne osiągnięcia artystyczne. W tym samym roku na wniosek Wojciecha Młynarskiego –został uhonorowany nagrodą „Małego Berła” Nagrody Fundacji Kultury Polskiej, przyznawaną wybitnie uzdolnionym twórcom nominowanym przez głównego laureata.

Wpisuje się w krąg znakomitych postaci polskiej kultury jak choćby Starszych Panów Dwóch, Agnieszkę Osiecką, Wojciecha Młynarskiego czy Jana Kaczmarka. Jego osobowość to synteza humanistycznej wrażliwości oraz matematycznej precyzji.

Na swoim koncie ma teksty dla Elżbiety Adamiak, Edyty Geppert, Anny Marii Jopek, Maryli Rodowicz, Stanisława Soyki, Lory Szafran, Grzegorza Turnaua, Anny Treter, Magdy Umer, Tadeusza Woźniaka, grupy "Pod Budą" i Doroty Stalińskiej i innych.

Pisał także do muzyki między innymi Seweryna Krajewskiego, Włodzimierza Nahornego i Janusza Strobla.

Słuchaj w serwisie RMF ON:

RMF Piosenka Literacka

13 łatwych utworów tanecznych
13 łatwych utworów tanecznych
1. Bawitko • 2. Bal Dyplomatów • 3. TV... • 4. Chyba już można • 5. Rozdarcie I • 6. Nos Kościuszki... • 7. Piosenka o chyba jeszcze miłości • 8. Koń, szabelka i butelka • 9. Pilnujmy marzeń • 10. Wsi globalna... • 11. Wy! - oda do imperialistów • 12. Myślę... • 13. Podanie o... • 14. Życie... • 15. To jeszcze nie koniec - kardiogram • 16. Jak sie czuję • 17. Okno... • 18. A o czym tu śpiewać • 19. Piosenki... • 20. O piosenkach - piosenki • 21. W bezmiarze niepewności • 22. Siedze za stołem • 23. I cóż nas czeka... • 24. Wołacz - O! Epoko
Bawitko  2002
Chyba już można  2002
Jak się czuję  2002
Pilnujmy marzeń  2002
Rozdarcie I  2002
Siedzę za stołem  2002
4 lipca 1954
W Kielcach urodził się Andrzej Poniedzielski - poeta, autor tekstów, humorysta, scenarzysta. Od roku 1980 mąż Elżbiety Adamiak.
5 września 1955
W Łodzi urodziła się polska piosenkarka i kompozytorka wykonująca muzykę z nurtu poezji - Elżbieta Adamiak. Prywatnie żona Andrzeja Poniedzielskiego. Jej najbardziej znana piosenka to „Jesienna zaduma” do słów zaczerpniętych z wierszy Jerzego Harasymowicza. Współpracowała ze znanymi artystami z kręgu ballady poetyckiej oraz piosenki turystycznej (Nasza Basia Kochana, Wolna Grupa Bukowina).