Królowa kabaretu przedwojennej Polski
Królowa kabaretu przedwojennej Polski, Hanka Ordonówna, urodziła się w Warszawie jako Maria Anna Pietruszyńska (później, po ślubie z hrabią, Tyszkiewicz). Trudno określić dokładną datę jej przyjścia na świat, bo artystka wielokrotnie podawała inną przy wyrabianiu dokumentów. Choć na jej nagrobku widnieje rok 1902, Ordonka – jak na prawdziwą diwę przystało – regularnie fałszowała metryki. W wojennych dokumentach odmłodziła się o trzy lata, a badacze jej życiorysu podejrzewają, że w rzeczywistości mogła urodzić się jeszcze w XIX wieku (w 1900 lub nawet 1898 roku). Jej kultowy pseudonim narodził się, gdy jako 16-latka zaczęła występować w teatrzyku rewiowym „Sfinks” – to wówczas, za namową aktora Karola Hanusza, stworzyła najpierw Annę Ordon, a ostatecznie Hankę Ordonównę.
Karierę muzyczną zaczęła od wykonywania piosenek patriotycznych (m.in. „O mój rozmarynie”). Sceniczne występy przerwała nieudana próba samobójcza, po której na skroni została jej blizna – sprytnie ukrywana do końca życia wymyślnymi kapeluszami i toczkami.
Gdy Ordonówna wróciła na scenę, występowała w kabarecie „Bagatela”, teatrze „Lutnia” czy Operze Krakowskiej. Największą popularność przyniosła jej piosenka „Miłość ci wszystko wybaczy” nagrana do filmu „Szpieg w masce” Mieczysława Krawicza w 1933 roku.
Wojenna tułaczka Ordonówny
Obiecującą karierę artystki, która występowała na całym świecie (m.in. w Kairze, USA, Atenach, Damaszku czy Rydze), przerwał wybuch II wojny światowej. Aresztowaną przez Gestapo Odronównę udało się uwolnić dzięki staraniom męża – Michała Tyszkiewicza. Hanka uzyskała obywatelstwo litewskie, dzięki czemu para wyjechała do Wilna i brała udział w podtrzymywaniu polskiej kultury. Gdy Litwa została wchłonięta przez ZSRR, Ordonówną wywieziono do łagru w Uzbekistanie.
To tam nastąpił nawrót choroby płuc u artystki. Gdy została zwolniona z aresztu na mocy układu Sikorski-Majski, zorganizowała teatr w polskim ośrodku w Tocku (terytorium ZSRR). Wtedy zaczęła pomagać sierotom polskich wygnańców, jednak z uwagi na stan zdrowia wyjechała do Taszkentu. Po zerwaniu stosunków rządu RP z ZSRR, Ordonówna wraz z sierocińcem została ewakuowana przez Bombaj aż do Bejrutu, stolicy Libanu.
Śmierć i pochówek na obczyźnie
Aż do śmierci, ciężko schorowana Ordonówna organizowała w Bejrucie patriotyczne przedstawienia, prowadziła kółko dramatyczne, malowała obrazy i pisała wiersze. Choć walczyła z gruźlicą, ostatecznie 8 września 1950 roku zmarła na tyfus – zaraziła się nim od męża, który pomagał uchodźcom w czasie epidemii.
Hanka Ordonówna została pochowana na polskim cmentarzu w Bejrucie, gdzie wyryto napis:
ŚP Maria Hanna Tyszkiewiczowa Hanka Ordonówna. Ur. 25 IX 1902 zm. 8 IX 1950. Tyś jest ucieczką moją od ucieśnienia zachowasz mię i piosenkami radosnego wybawienia uraczysz mię. Ps. XXXII.
Po 40 latach, z inicjatywy m.in. Jerzego Waldorffa i Miry Zimińskiej-Sygietyńskiej, jej prochy zostały ekshumowane i sprowadzone do kraju. 12 maja 1990 roku złożono je w Alei Zasłużonych na warszawskich Starych Powązkach.
