Koniec z likwidacją grobów za brak opłat? Jest projekt ustawy
Chodzi przede wszystkim o groby wpisane do ewidencji prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej (IPN). Obecnie przepisy nie zawierają wystarczająco precyzyjnego zakazu ich likwidacji i ponownego wykorzystywania do pochówku. W praktyce oznacza to, że ochrona takich miejsc może budzić wątpliwości. Istniejące regulacje pozwalają wprawdzie wyłączyć z ponownego pochówku groby mające wartość pamiątek historycznych, jednak ocena, czy konkretny grób spełnia ten warunek, może prowadzić do sporów. Projekt ma zakończyć te niejasności.
Co dokładnie mogą zmienić nowe przepisy?
Najważniejszą propozycją jest dodanie do ustawy nowego art. 6a. Przewiduje on zakaz likwidacji, niszczenia i uszkadzania grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski, które znajdują się na terytorium Polski i zostały wpisane do odpowiedniej ewidencji. Zakaz obejmie również ponowne wykorzystywanie takich grobów do pochówku innych osób. Projekt przewiduje przy tym, że ochrona nie będzie oznaczała całkowitego zakazu wszelkich zmian.
Dopuszczalne ma być przeniesienie grobu, jeżeli będzie to uzasadnione koniecznością jego ochrony lub innym ważnym interesem publicznym. W takim przypadku konieczna będzie zgoda prezesa IPN. Możliwe pozostaną również prace konserwacyjne, remontowe, odbudowa i przebudowa grobu, pod warunkiem że nie będą prowadziły do jego likwidacji, zniszczenia lub uszkodzenia.
Istotna będzie także kwestia opłat. Wprowadzenie projektowanego zakazu oznaczałoby, że zarządcy cmentarzy nie mogliby uzależniać zachowania objętych ochroną grobów weteranów od uiszczania opłaty prolongacyjnej.
Nawet 8 lat więzienia za zniszczenie grobu
Projektodawcy chcą nie tylko wprowadzić zakaz, ale również przewidzieć surowe konsekwencje za jego złamanie. W projekcie znalazł się nowy art. 11a, zgodnie z którym osoba, która wbrew zakazowi zlikwiduje, zniszczy lub uszkodzi grób weterana wpisany do ewidencji albo wykorzysta go do ponownego pochówku, będzie podlegać karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Autorzy projektu wskazują, że tak surowa sankcja jest uzasadniona szczególnym charakterem chronionego dobra. Groby weteranów stanowią bowiem część dziedzictwa narodowego, a ich utrata może być nieodwracalna. Dla porównania, podobne widełki kar przewidziano w przepisach dotyczących umyślnego zniszczenia lub uszkodzenia zabytku.
Dlaczego obecne przepisy nie wystarczają?
Problem ochrony grobów weteranów był już wcześniej przedmiotem zainteresowania Sejmu. 20 stycznia 2025 roku złożono petycję, w której domagano się wprowadzenia jednoznacznego zakazu likwidacji takich miejsc oraz odpowiedzialności karnej za naruszenie tego zakazu. Podczas posiedzenia sejmowej Komisji do Spraw Petycji w maju 2025 roku przedstawiciel IPN przyznał, że autor petycji trafnie wskazał lukę w prawie. Zwrócił również uwagę, że Instytut informuje zarządców cmentarzy o wpisaniu grobów do ewidencji i stosuje specjalne oznaczenia, jednak nie daje to pełnej gwarancji ochrony.
Sprawa była następnie analizowana przez administrację rządową. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazywało między innymi na konieczność doprecyzowania zakresu ochrony, praw rodzin oraz skutków finansowych dla zarządców cmentarzy. Nowy projekt ma stanowić odpowiedź na te problemy.
Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Na razie nie ma mowy o obowiązujących zmianach. Projekt z 30 października 2026 roku jest dopiero na początku drogi legislacyjnej. Dokument skierowano do opinii sejmowego Biura Legislacyjnego oraz Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji. Przewidziano również konsultacje społeczne, w ramach których można zgłaszać uwagi. Autorzy projektu proponują, aby ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Zanim jednak tak się stanie, projekt musi przejść dalsze etapy procesu legislacyjnego, w tym prace w Sejmie i Senacie, a następnie trafić do podpisu prezydenta. Do tego czasu obowiązują dotychczasowe przepisy.
Źródło: infor.pl
- Na cmentarzach pojawiły się czerwone pojemniki. Polacy nie wiedzą, co tam wrzucać
- 5 rzeczy, których nie można robić na cmentarzu. Nie wszyscy o tym wiedzą
- Jak zrobić wkład do znicza? Ten domowy sposób jest najtańszy
- Czerwone pojemniki na śmieci na cmentarzach. Mało kto wie, co należy do nich wyrzucać
- Nie tylko chryzantemy czy wrzosy. Oto 3 najpiękniejsze i najtrwalsze kwiaty na cmentarz
