5. rocznica śmierci Umberto Eco. "Kto nie czyta, w wieku 70 lat może powiedzieć, że przeżył tylko jedno życie"

19 lutego 2016 r. zmarł włoski pisarz i eseista, semiotyk Umberto Eco. Autor "Imienia róży" - wiele razy wymieniany jako kandydat do Literackiej Nagrody Nobla - był również lingwistą, mediewistą, filozofem, bibliofilem i aktywnym uczestnikiem życia społecznego we Włoszech. "Kto nie czyta, w wieku 70 lat może powiedzieć, że przeżył tylko jedno życie. Kto czyta, przeżył 5 tysięcy lat" - te słowa Umberto Eco przeszły już do historii!
Fot. RMF24

Umberto Eco - życie

Urodził się 5 stycznia 1932 roku w mieście Alessandria w Piemoncie na północy Włoch. W 1954 roku ukończył filozofię na uniwersytecie w Turynie, pracę magisterską poświęcił świętemu Tomaszowi z Akwinu. Był to efekt jego wcześniejszych związków z Kościołem katolickim i działalności w Akcji Katolickiej w latach młodości. Jednocześnie studia te rozbudziły w nim zainteresowanie średniowieczem, którym zaczął zajmować się równolegle z semiologią i współczesną kulturą masową.

W 1956 r. Eco opublikował pierwszą książkę – "Problem estetyki u świętego Tomasza", – będącą rozwinięciem tez pracy magisterskiej. Wygrał też wtedy konkurs w telewizji RAI, która szukała reporterów i dziennikarzy mających w zamierzeniach kierownictwa ją odmłodzić, m.in. przez krzewienie kultury współczesnej. Poprawiał teksty starszych dziennikarzy, pracował w redakcji katolickiej i zajmował się programami dla dzieci z udziałem słynnej włoskiej maskotki myszki Gigio.

Fascynacja tym nowym wówczas medium, w którym pracował prawie do końca lat 50., zaowocowała publikacją jednego z najsłynniejszych artykułów Eco – "Fenomenologia Mike’a Bongiorno". Dedykował go znanemu prezenterowi włoskiej telewizji, który przez następne dekady odnosił ogromne sukcesy, prowadząc najpopularniejsze programy rozrywkowe.

W latach 1959-1975 Umberto Eco pracował jako redaktor wydawnictwa Bompiani – w nim wydał wszystkie swoje książki. W 1962 r. ukazał się esej "Dzieło otwarte", którego międzynarodowy sukces zaskoczył także samego autora. Duże poruszenie w kręgach krytyki wywołała przedstawiona tam koncepcja semiotycznej analizy dzieła sztuki. Publikacja ta zapoczątkowała sławę Eco, wykraczającą poza granice Włoch.

Pracę w wydawnictwie łączył z karierą uniwersytecką. Od lat 60. wykładał w Turynie, Mediolanie, Florencji i w Bolonii – gdzie w 1975 r. otrzymał katedrę semiotyki i został profesorem zwyczajnym. Również na uniwersytecie bolońskim kierował Instytutem Komunikacji i Rozrywki DAMS i prowadził zajęcia z teorii mediów i komunikacji. Analizował największe fenomeny środków przekazu i kultury masowej, m.in. postać Jamesa Bonda i popularne komiksy, których był wielkim znawcą.

Pracę wykładowcy zakończył wraz z przejściem na emeryturę w 2007 roku. Przełomowy dla Umberto Eco był rok 1980 – wydał wtedy swą pierwszą powieść "Imię róży". Przyznał później, że przewidywał, że sprzeda najwyżej 3 tys. egzemplarzy. Książka stała się światowym bestsellerem – przetłumaczona na 44 języki, ukazała się w nakładzie ponad 30 mln egzemplarzy. Drugą powieść, "Wahadło Foucaulta", wydał w 1988 r.

Felietony pisane dla tygodnika "L'Espresso" opublikowano w latach 90. w zbiorach "Zapiski na pudełku od zapałek". Inne jego powieści to "Wyspa dnia poprzedniego" (1994), "Baudolino" (2000), "Tajemniczy płomień królowej Loany" (2004), "Cmentarz w Pradze" (2010) i "Temat na pierwszą stronę" (2015).

"Cmentarz w Pradze" wywołał ogromne poruszenie na świecie, bo ukazał mechanizmy manipulacji i rozbudzania antysemityzmu od XIX w., a na tym tle – powstania głośnych tak zwanych "Protokołów mędrców Syjonu", stanowiących ideologiczną podstawą prześladowań Żydów.

Eco jest również autorem wielu rozpraw, m.in.: "W poszukiwaniu języka uniwersalnego", "Między kłamstwem a ironią", "Filozofia frywolna", "Historia piękna", "Rakiem. Gorąca wojna i populizm mediów", "Jak napisać pracę dyplomową. Poradnik dla humanistów", "Historia brzydoty" i "Teoria semiotyki".

Umberto Eco - osiągnięcia

W 1996 r. otrzymał tytuł doktora honoris causa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W 2007 r. – dyplom Polskiej Akademii Umiejętności, został też mianowany członkiem zagranicznym Wydziału Filologicznego PAU. Przy tej okazji przypomniał, że w 1968 r. uczestniczył w Polsce w kongresie semiologów. Wspomniał również swe kontakty naukowe z filozofem i semiotykiem Jerzym Pelcem i z filozofem Leszkiem Kołakowskim.

W 2015 r. Eco został doktorem honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego. "Przy muzyce Chopina wzrastałem, a jako 12-latek przeczytałem +Quo vadis?+. Później miałem kontakt z twórczością Stanisława Jerzego Leca, którego utwory jako redaktor zleciłem tłumaczyć" – opowiadał przy tej okazji.

Wspomniał o Szymborskiej i żartował, że gdyby spotkali się wcześniej, mogłaby z tego wyniknąć historia miłosna.

Zgłębiałem również esperanto Zamenhofa oraz dzieła Tadeusza Kotarbińskiego, a pisząc o estetyce, korzystałem z książek Romana Ingardena - dodał.

Umberto Eco uczestniczył w życiu społecznym Włoch, m.in. brał udział w różnych inicjatywach intelektualistów – przeciwników byłego premiera Silvio Berlusconiego. Porównał medialnego magnata i lidera centroprawicy do Adolfa Hitlera, a także zapowiadał, że wyjedzie z kraju, jeśli ponownie wygra on wybory.

W 2010 r. na targach książki w Turynie Eco powiedział, że "Internet, zdolny do pamiętania wszystkiego, to idiota". Wyraził opinię, że obecna epoka pełna pamięci o wszystkich czasach, wywołuje tylko zamęt. Jego zdaniem pamięć ma sens tylko wtedy, kiedy jest selektywna. "Nie sposób przecież pamiętać nazwisk wszystkich żołnierzy walczących pod Waterloo" – wyjaśnił.

Dzisiaj jest inaczej, wszystko się pamięta, a w sieci jest i to, co zamieszczają wybitni naukowcy, jak i to, co piszą najgorsi kretyni, są negacjoniści i świadkowie obozów, a ta masa informacji uniemożliwia zrozumienie, co zachować w pamięci, a czego nie - ocenił Eco.

Ostatnią, wydaną już po śmierci Eco, jego książką był zbiór felietonów opublikowanych na łamach tygodnika "L'Espresso" zatytułowany "Pape Satan Aleppe" – cytatem zaczerpniętym z VII pieśni "Piekła" z "Boskiej komedii" Dantego. Słowa te są symbolem niezrozumiałości, ponieważ – jak się przypomina – zawiodły wszelkie próby ich przetłumaczenia. Ostatecznie jednak symboliczny tytuł uzupełniono podtytułem "Kroniki płynnego społeczeństwa".

Umberto Eco wielokrotnie wymieniany był jako kandydat do Literackiej Nagrody Nobla. Zmarł 19 lutego 2016 r. Spoczywa na Cmentarzu Monumentalnym w Mediolanie.

Wybrane dla Ciebie

Zobacz także

Nie żyje Umberto Eco. Autor "Imienia róży" i "Wahadła Foucaulta" zmarł w wieku 84 lat

Gorący temat

Kuchenne rewolucje w restauracji "Sezonowa" w Częstochowie. Czy Magda Gessler opanuje chaos?
Tym razem Magda Gessler zjawiła się w restauracji "Sezonowa" w Rakowie - w jednej z dzielnic Częstochowy. Niestety, w lokalu nie dzieje się dobrze. Gości jest mało, przez co właściciele muszą dokładać do interesu. Dorota i Robert spodziewają się dziecka i boją się o przyszłość finansową rodziny. Czy Kuchenne rewolucje będą udane? Dowiemy się już dzisiaj po 21.30 w TVN!

Reklama

Najnowsze wpisy

"Mona Lisa" z Luwru to obraz namalowany na tkaninie, metalu, drewnie czy murze? Odpowiedź za 5 tys. zł [MILIONERZY]
Kiedy Ziemia jest najbliżej Słońca? Odpowiedź za 20 tys. zł [MILIONERZY]
Zmarszczki palacza to inaczej...? Odpowiedź za tysiąc zł [MILIONERZY]
"BrzydUla 2" odcinek 97. Marek odnajduje pamiętnik Uli. W domu Cieplaków dochodzi do katastrofy! [STRESZCZENIE ODCINKA]
Olga Bołądź zmieniła fryzurę! Aktorka postawiła na odważne cięcie: "Żyleta"
Wolne piątki? Na Zachodzie taki system pracy jest coraz bardziej popularny!

Nie przegap

Książę Filip w coraz gorszym stanie? Zagraniczne media informują: "Personel i cała rodzina królewska jednoczą się w swoich modlitwach"
Sławomir przeszedł metamorfozę. Zrezygnował z charakterystycznego wizerunku. "Jaki przystojniak!"
Uczestniczka programu "Projekt Lady" błaga o pomoc. Do sieci trafił dramatyczny apel: "Jeśli ktoś chce się dołożyć frajerce bez honoru"
Britney Spears zaskoczyła fanów zdjęciem z nastoletnimi synami. "Moi chłopcy są już tacy duzi!"
Sukienki znanej marki w Biedronce! Kreacje od Sugarfree w rewelacyjnych cenach!
Aktorka znana z serialu: "BrzydUla" ma roczną córkę! Opublikowała wyjątkowe zdjęcia. "Wielkie szczęście i radość"
Dorota Chotecka niczym Marilyn Monroe. "Tak wyglądałam, zanim wynaleziono photoshopa"

Reklama