Darowizna 2026 - kiedy trzeba zapłacić podatek?
Darowizna to umowa, w której darczyńca przekazuje drugiej osobie określony majątek bez otrzymania świadczenia w zamian. Może chodzić między innymi o pieniądze, samochód, mieszkanie, działkę czy inne prawa majątkowe. Samo przekazanie majątku nie oznacza jednak automatycznie konieczności zapłaty podatku. W przypadku podatku od spadków i darowizn znaczenie ma przede wszystkim wartość nabytego majątku, relacja między darczyńcą a obdarowanym oraz to, czy zostały spełnione warunki przewidzianych w przepisach zwolnień. Ważna jest również zasada kumulowania darowizn. Przy ustalaniu, czy przekroczono kwotę wolną, bierze się pod uwagę nabycia od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz w ciągu pięciu poprzednich lat.
Kwoty wolne od podatku w 2026 roku
Przepisy przewidują różne kwoty wolne w zależności od grupy podatkowej.
Obecnie wynoszą one:
- 36 120 zł - dla I grupy podatkowej,
- 27 090 zł - dla II grupy podatkowej,
- 5733 zł - dla III grupy podatkowej.
Nie oznacza to jednak, że po przekroczeniu tych kwot cała darowizna zostaje opodatkowana. Podatek nalicza się od odpowiedniej nadwyżki, zgodnie ze skalą przewidzianą dla danej grupy. Co ważne, limit nie dotyczy wyłącznie jednej darowizny. Wartość wcześniejszych nabyć od tej samej osoby również może mieć znaczenie przy rozliczeniu.
Najbliższa rodzina może skorzystać z pełnego zwolnienia
W przypadku najbliższych członków rodziny przepisy przewidują szczególne, pełne zwolnienie z podatku. Dotyczy ono m.in. małżonka, dzieci, wnuków, rodziców, dziadków, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy. To właśnie tutaj pojawia się jednak ważny warunek. Co do zasady obdarowany musi zgłosić nabycie do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu sześciu miesięcy od powstania obowiązku podatkowego. W przypadku darowizny pieniędzy trzeba dodatkowo udokumentować ich otrzymanie - środki powinny trafić na rachunek płatniczy lub bankowy, rachunek w SKOK albo zostać przekazane przekazem pocztowym.
To oznacza, że nawet darowizna od rodzica na rzecz dziecka, która może być całkowicie zwolniona z podatku, wymaga w określonych sytuacjach dopilnowania formalności. Są jednak sytuacje, w których zgłoszenie SD-Z2 nie jest wymagane. Dotyczy to m.in. nabycia w formie aktu notarialnego oraz przypadków, gdy łączna wartość nabyć od tej samej osoby w określonym okresie nie przekracza 36 120 zł.
Ile wynosi podatek od darowizny?
Jeżeli darowizna podlega opodatkowaniu, wysokość podatku zależy od grupy podatkowej oraz wartości nadwyżki ponad kwotę wolną. Dla I grupy stawki wynoszą 3, 5 lub 7 proc., dla II grupy 7, 9 lub 12 proc., a dla III grupy 12, 16 lub 20 proc. Dokładna wysokość podatku zależy od przedziału, w którym znajduje się podstawa opodatkowania. Dlatego przy większej darowiźnie nie wystarczy sprawdzić samego limitu kwoty wolnej. Trzeba również uwzględnić wcześniejsze darowizny od tego samego darczyńcy oraz właściwą grupę podatkową.
Darowizna pieniędzy. Tu łatwo o błąd
W przypadku pieniędzy szczególnie istotne jest udokumentowanie przekazania środków, jeśli obdarowany chce skorzystać z pełnego zwolnienia dla najbliższej rodziny. Najbezpieczniej zadbać o przelew na rachunek obdarowanego albo inną formę przekazania wskazaną w przepisach. Samo przekazanie pieniędzy „do ręki” może nie pozwolić na spełnienie warunku wymaganego do skorzystania ze zwolnienia.
Warto również zachować dokumenty potwierdzające darowiznę i sposób jej przekazania. Mogą okazać się istotne w razie pytań ze strony urzędu skarbowego.
Darowizna mieszkania lub działki. Potrzebny jest notariusz
Jeżeli przedmiotem darowizny jest nieruchomość, na przykład mieszkanie, dom albo działka, umowa musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego. W takich przypadkach formalności związane z podatkiem mogą być załatwiane za pośrednictwem notariusza. Ministerstwo Finansów wskazuje również, że gdy nabycie następuje w formie aktu notarialnego, obdarowany nie składa SD-Z2.
Kiedy trzeba złożyć SD-3?
Jeżeli darowizna podlega opodatkowaniu i nie jest rozliczana przez notariusza, może być konieczne złożenie zeznania SD-3. Dotyczy to m.in. sytuacji, gdy wartość nabycia - po uwzględnieniu wcześniejszych nabyć od tej samej osoby - przekracza kwotę wolną albo gdy osoba z najbliższej rodziny nie spełniła warunków pozwalających skorzystać z pełnego zwolnienia. Zeznanie SD-3 składa się do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Termin wynosi co do zasady miesiąc od dnia powstania obowiązku podatkowego.
Jeżeli podatek zostanie ustalony przez urząd w decyzji, należy go zapłacić w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.
Darowizna w 2026 roku. O tych zasadach warto pamiętać
Najważniejsze jest rozróżnienie dwóch sytuacji. Z jednej strony mamy kwoty wolne zależne od grupy podatkowej, z drugiej - szczególne, pełne zwolnienie dla najbliższej rodziny. W tym drugim przypadku formalności mają kluczowe znaczenie. Niedopełnienie warunków może oznaczać utratę prawa do zwolnienia, dlatego przy większych darowiznach warto dokładnie sprawdzić obowiązki obdarowanego.
Ministerstwo Finansów podkreśla, że zwolnienie dla najbliższej rodziny może obejmować darowizny niezależnie od ich wartości, ale trzeba spełnić wymagania określone w przepisach.
Najważniejsza zasada? Nie wystarczy wiedzieć, ile dostałeś. Trzeba jeszcze wiedzieć, od kogo, kiedy i w jaki sposób otrzymałeś darowiznę oraz czy wymagane formalności zostały wykonane w terminie.
Źródło: poradnikprzedsiebiorcy.pl, podatki-arch.mf.gov.pl
- Darowizna czy testament? Który sposób przekazania majątku dzieciom jest lepszy?
- Nie wszystko stracone. Trzy przypadki, w których możesz cofnąć darowiznę
- Darowizny dla dzieci bez podatku. Poznaj limit i nie daj się zaskoczyć fiskusowi!
- 11,5 miliona dolarów od Billie Eilish dla potrzebujących! Zaskakujący gest piosenkarki
- Skarbówka może zainteresować się prezentem ślubnym. Co zrobić, żeby uniknąć płacenia podatku?
