Znamy laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny
5 października 2026 roku Komitet Noblowski przyznał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Wyróżnienie otrzymali: amerykański neurobiolog i psychiatra Karl Deisseroth oraz dwóch niemieckich biofizyków – Peter Hegemann i Georg Nagel. Trójka naukowców została uhonorowana za stworzenie i rozwój optogenetyki – metody badania mechanizmów działania mózgu, która zrewolucjonizowała współczesną medycynę.
Na czym polega optogenetyka?
Optogenetyka to metoda pozwalająca na włączanie i wyłączanie wybranych komórek nerwowych za pomocą światła. Inspiracją do takiego badania było pytanie, dlaczego jednokomórkowe glony potrafią płynąć w stronę światła. Okazało się, że na ich powierzchni znajdują się specjalne białka, które po oświetleniu niebieskim światłem otwierają kanał jonowy w komórkach i wytwarzają impuls elektryczny.
Po wprowadzeniu genu tego białka do komórek nerwowych w mózgu, wybrane neurony same zaczęły je produkować i wprowadzać w swoją strukturę. W efekcie komórki stały się światłoczułe – po skierowaniu na nie światła w odpowiednim kolorze, neurony włączały się lub wyłączały, nie wpływając na komórki w sąsiedztwie.
Optogenetyka to technologia przyszłości
Technologia ta zupełnie zmieniła dotychczasowe badanie i rozumienie układu nerwowego. Pozwoliła na bardziej precyzyjne mapowanie obwodów neuronalnych w żywym organizmie oraz ułatwiła obserwację mechanizmów działania mózgu. Stworzyła fundamenty pod leczenie różnych chorób neurologicznych i psychicznych, takich jak choroba Alzheimera, padaczka czy schizofrenia. Jest również stosowana w próbach przywracania wzroku u osób ze zwyrodnieniem siatkówki.
Kto znajduje się na liście laureatów tegorocznych Nagród Nobla?
Jak co roku laureaci Nagród Nobla otrzymali wyróżnienia w sześciu dziedzinach. W kategorii fizjologii lub medycyny uhonorowani zostali Karl Deisseroth, Peter Hegemann oraz Georg Nagel za stworzenie optogenetyki. Inni laureaci to:
- Francis Halzen (fizyka);
- Henry B. Kagan i Kenso Soai (chemia);
- Anne Carson (literatura);
- Robert E. Hall i Michael Woodford (ekonomia);
- Navi Pillay (Pokojowa Nagroda Nobla).
