Dylemat w stylu „jajko czy kura” – telefony są przyczyną czy objawem?
W ostatnich latach coraz częściej przebywamy w sferze cyfrowej. Obecnie niemal wszystko można zrobić za pomocą telefonu, co jednocześnie negatywnie wpływa na nasze zdrowie. Natłok informacji oraz media społecznościowe sprawiają, że coraz bardziej obsesyjnie sięgamy po urządzenia mobilne.
Wywołuje to lęk, rozkojarzenie i zaniepokojenie… a może na odwrót? Sięgamy po telefony, ponieważ te negatywne emocje nie pozwalają nam funkcjonować bez ich sprawdzenia? Temu dylematowi w stylu pytania „co było pierwsze – jajko czy kura” postanowili przyjrzeć się japońscy naukowcy z Uniwersytetu Hokkaido. Ich nowe badania rzucają interesujące światło na ten temat.
Jakie są skutki nadużywania smartfonów?
W różnych środowiskach, zarówno w mediach, jak i zwykłych debatach czy dyskusjach, stale mówi się o negatywnych skutkach nadmiernego korzystania z urządzeń mobilnych – od wyższego poziomu lęku i depresji, przez krótszy czas koncentracji uwagi, aż po zaburzenia poznawcze. Oczywiście wspominane są także pozytywne skutki, choć w znacznie mniejszej liczbie, takie jak szybsze wyszukiwanie i selekcja informacji, lepsza koordynacja wzrokowo-ruchowa czy biegłość technologiczna. Problemem jest jednak to, że nauka nie ustaliła jeszcze w pełni, w jaki dokładnie sposób telefony wywierają wpływ na człowieka.
Naukowcy wyróżniają dwie cechy psychologiczne osób, które obsesyjnie sprawdzają telefony
Badania nad tym zjawiskiem trwają już od wielu lat i choć wciąż nieznane są wszystkie mechanizmy, japońskim badaczom udało się ustalić dwie silne korelacje u osób, które przejawiają tak zwaną „stronniczość uwagi” wobec telefonu. Jest to tendencja ludzkiego umysłu do selektywnego skupiania się na określonych bodźcach, nawet gdy jest to sprzeczne z intencjami czy obiektywną rzeczywistością. Krótko mówiąc, oznacza to stan silnego rozproszenia uwagi przez określoną myśl lub obiekt – w tym przypadku telefon.
Osoby sprawdzające telefony nawet wtedy, gdy są wyciszone, przejawiają następujące cechy:
Brak świadomości własnego ciała
Pierwsza cecha opisana przez japońskich badaczy to brak świadomości interoceptywnej. Jest to zdolność dostrzegania, odbierania i rozumienia wewnętrznych sygnałów wysyłanych przez organizm, na przykład poczucia głodu czy pragnienia, bólu fizycznego, emocji, a także tętna oraz bicia serca. W praktyce osoby o niskiej świadomości interoceptywnej – lub jej braku – są w mniejszym stopniu wyczulone na komunikaty płynące z własnego ciała.
Japońscy naukowcy przeprowadzili prosty test wizualny – zadaniem badanych było rozpoznanie liter wyświetlanych na ekranie. Jednak podczas jego wykonywania na tle ekranu pojawiały się dwa rodzaje obrazów. Część z nich była neutralna i losowa, stanowiąc jedynie tło kontrolne. W drugiej grupie natomiast znalazły się obrazy związane ze smartfonami, na przykład powiadomienia o przychodzącym połączeniu.
Okazało się, że uczestnicy bardziej podatni na rozproszenie smartfonem konsekwentnie mieli trudności ze skupieniem się na identyfikacji liter, gdy w tle pojawiały się motywy związane z telefonem. Główny autor badania, Yusuke Haruki, zauważył, że taki wzorzec przypomina mechanizmy behawioralne osób uzależnionych od substancji lub hazardu.
Większa reaktywność fizjologiczna
W trakcie tego samego testu wizualnego japońscy badacze obok poziomu skupienia mierzyli również fizyczne reakcje organizmu, takie jak tempo pracy serca. Badanie wykazało, że osoby łatwo rozpraszające się przez telefon reagowały na testowe bodźce o wiele intensywniej niż inni uczestnicy. Ich tętno gwałtownie przyspieszało, co korelowało z gorszymy wynikami testu.
Można powiedzieć, że osoby podatne na rozproszenie telefonem były podwójnie obciążone. Z jednej strony nie odbierały prawidłowo sygnałów oraz ignorowały podstawowe potrzeby fizyczne, stresując przy tym organizm, natomiast z drugiej ich ciało reagowało silną odpowiedzią fizjologiczną na ten stres. Połączenie obu zjawisk tworzy samonapędzającą się pętlę, co prowadzi do stanu ciągłego rozdrażnienia, wyczerpania i pogłębienia zależności od urządzenia.
Wpływ urządzeń mobilnych na zdrowie człowieka to zjawisko, które od lat obserwowane jest przez naukowców i specjalistów na całym świecie. Nauka nie ustaliła jeszcze w pełni dokładnych mechanizmów, a kwestia „jajka czy kury” wciąż pozostaje nierozstrzygnięta.
Źródło: Your Tango
- Pistacje podbijają sieć jako naturalny lek na sen. Hit czy mit?
- Oglądasz odcinek za odcinkiem? Zobacz, jak binge-watching wpływa na Twoje zdrowie
- Znasz kogoś, kto ciągle narzeka? Eksperci mówią, co to oznacza. „Jeśli każda rozmowa...”
- Co dzieje się z mózgiem podczas narkozy? Jest inaczej, niż dotąd myślano




