Karaczany w Polsce – nie tylko prusak i karaluch
W polskich domach najczęściej spotykamy trzy pochodzące spoza Polski gatunki karaczanów: prusaka, karalucha wschodniego oraz przybyszkę amerykańską. Każdy z nich ma inne zwyczaje i preferencje, ale łączy je jedno – są nieproszonymi i wyjątkowo uciążliwymi lokatorami. Najbardziej rozpowszechniony jest prusak, który potrafi zasiedlić całe bloki mieszkalne. Jak podkreśla prof. Stanisław Ignatowicz z SGGW, karaczany uchodzą za jedne z najbardziej odrażających zwierząt, z jakimi mamy do czynienia na co dzień.
Jest uważany przez wielu za najpaskudniejsze zwierzątko pod słońcem, niemalże wszyscy się nim brzydzą.
Zagrożenie dla zdrowia i trudna walka
Obecność karaczanów w domu to nie tylko problem estetyczny. Owady te mogą przenosić dziesiątki patogenów – od wirusów, przez bakterie, po pasożyty. Zanieczyszczają żywność, a spożycie skażonych przez nie produktów może zwiększać ryzyko zatruć pokarmowych i zakażeń przewodu pokarmowego. Szczególnie niebezpieczne są dla dzieci i alergików – ich alergeny znajdujące się w odchodach, wylinkach i fragmentach ciała karaczanów mogą wywoływać reakcje alergiczne i nasilać objawy astmy.
Karaczany są wszystkożerne i bardzo wytrzymałe. Potrafią przetrwać miesiąc bez jedzenia, a prusaki wspinają się po pionowych ścianach dzięki specjalnym przylgom na łapkach. Co więcej, nawet bez głowy owad może przeżyć jeszcze kilka dni.
Nowy gatunek na horyzoncie
Eksperci ostrzegają, że w polskich domach coraz częściej obserwuje się inny gatunek karaczanów – mowa o Supella longipalpa, znanym jako karaczan brązowo-paskowany. Ten niewielki, szybki owad potrafi latać, lubi suche i ciepłe miejsca, a także bywa aktywny za dnia. Tak jak inne karaczany, może być źródłem alergenów, które u osób wrażliwych – zwłaszcza dzieci – mogą nasilać objawy alergii i astmy. Supella pojawiła się już w Polsce, przywleczona przez turystów z południa Europy.
Odróżnienie karaczana brązowo-paskowanego od zwykłego prusaka jest trudne – z wyglądu są dość podobne i różnią się szczegółami. Karaczan brązowo-paskowany jest nieco mniejszy od prusaka (10–14 mm), ma jaśniejsze, brązowe ubarwienie oraz charakterystyczne jasne poprzeczne przepaski na skrzydłach.
Jak rozpoznać obecność karaczanów?
Karaczany prowadzą nocny tryb życia – wychodzą z kryjówek po zmroku. Jeśli w nocy zapalisz światło w kuchni, możesz zobaczyć, jak w popłochu uciekają w szczeliny. Ich obecność zdradza również charakterystyczny, nieprzyjemny zapach przypominający gnijącą materię organiczną.
Czytaj także: Zagryzają psy i przegryzają kable. Uważaj, by nie przywlec ich z ogrodniczego
Skuteczne metody walki
Zwalczanie karaczanów nie jest łatwe, ale naukowcy opracowali skuteczne metody. Najlepsze efekty przynoszą specjalne żele, które owady zjadają i zanoszą do kolonii, dzieląc się trutką z innymi osobnikami. Proces ten, zwany trofalaksją, prowadzi do szybkiego wyginięcia całej populacji.
Karaczany na świecie – przysmak czy szkodnik?
Choć w Europie karaczany kojarzą się niemal wyłącznie ze szkodnikami, w wielu krajach świata niektóre gatunki owadów są cennym źródłem białka. Dotyczy to jednak głównie świerszczy, szarańczy czy larw chrząszczy, a nie domowych karaczanów spotykanych w polskich mieszkaniach.
-29a96bb2-360-0a1cc5e0.jpg)
