Elizabeth Holmes, Theranos i „Zobaczysz wszystko”: jedno z największych oszustw Doliny Krzemowej
Elizabeth Holmes miała wszystko, by stać się ikoną nowoczesnego biznesu. Była młoda, ambitna, niezwykle pewna siebie i przekonywała, że znalazła sposób na zrewolucjonizowanie medycyny. Jej firma miała sprawić, że do wykonania dziesiątek badań krwi wystarczy zaledwie kilka kropli pobranych z palca. Inwestorzy uwierzyli w tę wizję, media okrzyknęły ją następczynią Steve'a Jobsa, a wartość jej przedsiębiorstwa liczono w miliardach dolarów. Był tylko jeden problem: technologia, która miała zmienić świat, nie działała tak, jak obiecywała jej założycielka.
O Holmes znów zrobiło się głośno za sprawą filmu Nathana Fieldera, Lance’a Oppenheima pt. „Zobaczysz wszystko”. Twórcy w dokumentalnym, trzygodzinnym formacie, przedstawili ostatni miesiąc życia kobiety, która miała trafić do więzienia. Produkcję można już oglądać za granicą, gdzie zdobywa naprawdę nieprawdopodobnie wysokie oceny i znakomite recenzje. W Polsce oficjalnie trafi do kin 6 listopada.
Dziewczyna, która chciała zmienić świat
Elizabeth Holmes urodziła się w 1984 roku w Waszyngtonie. Od najmłodszych lat interesowała się nauką i technologią, a jej ambicje zdecydowanie wykraczały poza przeciętne plany nastolatki. W 2002 roku rozpoczęła studia na Uniwersytecie Stanforda, gdzie zajmowała się inżynierią chemiczną. Nie ukończyła jednak nauki, bo już rok później, mając zaledwie 19 lat, postanowiła poświęcić się własnemu przedsięwzięciu.
Tak powstał Theranos – nazwa będąca połączeniem słów therapy i diagnosis. Przedsiębiorstwo miało opracować technologię pozwalającą wykonywać wiele badań laboratoryjnych na podstawie zaledwie kilku kropli krwi pobranej z opuszka palca. Diagnostyka miała stać się szybsza, tańsza i dostępniejsza dla każdego.
Holmes doskonale wiedziała, jak opowiadać o swojej wizji. Charakterystycznym elementem jej wizerunku stały się czarne golfy, które przywodziły na myśl styl Steve'a Jobsa. Zresztą porównania do założyciela Apple pojawiały się w mediach regularnie – młoda przedsiębiorczyni budowała wizerunek genialnej wizjonerki, a jej pewność siebie i umiejętność przekonywania innych otwierały kolejne drzwi.
Miliardy dolarów i technologia, która... nie działała
Theranos szybko przyciągnął uwagę wpływowych inwestorów. Wśród osób, które uwierzyły w projekt Holmes, znaleźli się między innymi były sekretarz stanu USA Henry Kissinger oraz były sekretarz obrony James Mattis. Firma zdobywała kolejne finansowanie, nawiązywała współpracę z dużymi podmiotami, a w 2014 roku jej wycena osiągnęła około 9 miliardów dolarów. Sama Holmes znalazła się na listach najbogatszych kobiet, które samodzielnie zbudowały swój majątek.
To nie jest najważniejsze. Najistotniejsze jest to, co robimy, by poprawić życia ludzi. To jest powód, dla którego to robię, to dlatego pracuję tak, jak pracuję. To dlatego tak bardzo to kocham – mówiła w „CBS Mornings”.
Wielka kariera nie trwała jednak tak długo, jak Holmes się spodziewała. Opracowane przez Theranos urządzenia, reklamowane jako przełom w diagnostyce, nie były w stanie przeprowadzać wszystkich obiecanych badań z odpowiednią dokładnością. Firma miała poważne problemy technologiczne, a część testów wykonywano przy użyciu tradycyjnego sprzętu laboratoryjnego innych producentów. Nie przeszkadzało to jednak Holmes przedstawiać przedsiębiorstwa jako właściciela rewolucyjnego rozwiązania.
Wątpliwości zaczęły narastać, a przełomowym momentem okazało się dziennikarskie śledztwo Johna Carreyrou z „The Wall Street Journal”. W 2015 roku reporter ujawnił nieprawidłowości dotyczące technologii Theranos i wiarygodności uzyskiwanych wyników.
Sprawą zainteresowały się służby, a problemy przedsiębiorstwa zaczęły narastać. Pojawiły się kolejne kontrole, ograniczenia działalności i postępowania prawne. W 2018 roku Theranos zakończył działalność. Imperium, które miało zmienić przyszłość medycyny, przestało istnieć.
Upadek Theranos i wyrok. Elizabeth Holmes skazana na 11 lat
Upadek Theranos nie oznaczał końca sprawy. Elizabeth Holmes oraz Ramesh „Sunny” Balwani, były prezes firmy i jej ówczesny partner, usłyszeli zarzuty związane z oszukiwaniem inwestorów i pacjentów. Proces Holmes rozpoczął się w 2021 roku i zakończył w styczniu 2022 roku.
Ława przysięgłych uznała ją za winną czterech zarzutów dotyczących oszustwa inwestorów – jednego zarzutu zmowy oraz trzech przypadków oszustwa wobec konkretnych osób. Jednocześnie uniewinniła ją od zarzutów dotyczących oszukiwania pacjentów. W listopadzie 2022 roku sąd skazał Holmes na 11 lat i 3 miesiące więzienia. Karę zaczęła odbywać w kwietniu 2023 roku.
Elizabeth Holmes w popkulturze: książki, seriale
„Zobaczysz wszystko” to nie pierwsza produkcja, w której przedstawia się postać Holmes. Wcześniej, w 2022 roku, Hulu wyprodukowało serial biograficzny „Zepsuta krew”, a którym Elizabeth zagrała Amanda Seyfried. Sam John Carreyrou napisał całą książkę, w której opisał przebieg przestępstwa i przedstawił historie byłych pracowników Theranosa. Na jej podstawie Adam McKay miał nakręcić serial dla Netflixa z Jennifer Lawrence. Ta jednak zrezygnowała finalnie z angażu, a obraz wciąż nie został nakręcony.
- To najlepiej oceniany film w historii tej platformy! Widzowie w szoku: „nie mogłem w to uwierzyć”. Kiedy polska premiera?
- Nurkował w oceanie i połknął go wieloryb! To będzie najciekawszy film października?
- Ten film jutro trafi do kin, ale twórcy muszą szykować się na pozew? Burza wokół nowej produkcji z Robertem Pattinsonem
- Ten film przyniesie Robertowi Pattinsonowi pierwszego Oscara? Premiera już za 20 dni!
- Ten wstrząsający film nagrodzono w Wenecji prawie 25-minutowymi owacjami. W polskich kinach jeszcze w tym roku
